ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi11-sinf · 15-hafta

Zarinaning birinchi daromadi

🎯 Missiya: Zarina birinchi oylik daromadini qanday taqsimlaydi va planshet oladimi?

Dushanba

ZarinaDo‘stlar, mahalladagi kantselyariya do‘koni menga ish taklif qildi: shanba kunlari 4 soat plakat va logotip chizish, har shanba uchun 80 000 so‘m. Bir oyda 4 shanba: 4 · 80 000 = 320 000 so‘m (misol raqamlar).
AnvarTadbirkorlik darsidan: korxona faoliyati ta’sis hujjatlaridan boshlanadi; logotip, tovar belgisi, brend va shior esa uning yuzi. Do‘kon egasiga yangi shior ham kerak ekan.
MalikaBirinchi daromadni rejalashtirish kerak: nimaga qancha. Ota-onang rozimi?
ZarinaHa, ular rozi, faqat hisobni ko‘rsatishimni so‘rashdi. Shu hafta jadval tuzaman.
Tadbirkorlik asoslari

Qulf 1: Birinchi ish taklifi

Topshiriq: 4 shanba, har biri 80 000 so‘m. Oylik daromad?

🔑 Kalit: Daromad (misol): 4 · 80 000 = 320 000 so‘m oyiga.

ZarinaDo‘kon mijozlariga e’lon yozdim: «Biz sizni kutamiz». Ona tilidan: kesim qo‘shimchasidan shaxs va son bilinadi, shuning uchun men, sen, u faqat ta’kid kerak bo‘lganda ishlatiladi.
Anvar«Men» ko‘p takrorlansa, o‘zini ko‘rsatgandek eshitiladi. «Biz» esa kamtarlik bildiradi: «bizningcha», «fikrimizcha».
Malika«Siz» — hurmat shakli, rasmiy xatda bosh harf bilan yozish mumkin: «Sizga». Plakatga shunday yozasan: «Sizni kutamiz!» — ortiqcha olmoshsiz.
Ona tili

Qulf 2: «Biz» va «Siz»

Topshiriq: Qaysi ifoda hurmat shakli?

AnvarPlakat ramkasi ABCD (dm): A(0; 0; 0), B(4; 0; 0), C(4; 3; 0), D(0; 3; 0). AB = (4; 0; 0), DC = (4 − 0; 3 − 3; 0) = (4; 0; 0): vektorlar teng, demak, parallelogramm.
MalikaAB · AD = (4; 0; 0) · (0; 3; 0) = 0, demak, perpendikulyar: to‘g‘ri to‘rtburchak. Diagonal AC = √(16 + 9) = 5 dm.
JasurJahon tarixidan: Fransiya 2002-yilda evroni qabul qildi. Do‘kon xorijiy daftarning namunasini 3 evro deb yozibdi; misol kurs 1 evro = 14 000 so‘m bo‘lsa, 42 000 so‘m. Bu faqat misol.
ZarinaMahalliy daftar esa 18 000 so‘m. Narxni har doim bir xil valyutada solishtiramiz.
MatematikaJahon tarixi

Qulf 3: Plakat ramkasi va narx

Topshiriq: A(0; 0; 0) dan C(4; 3; 0) gacha masofa?

Seshanba

ZarinaInformatikadan: Photoshop rastr muharrir, lekin shakl qatlamlari (shape layer) vektorli: har qanday o‘lchamda ham o‘tkir qoladi. Shakllar guruhi — U tugmasi, oltita asbob: to‘rtburchak, ellips, ko‘pburchak, chiziq…
AnvarPen (Pat) asbobi tayanch nuqtalardan kontur chizadi; konturni tanlovga yoki shaklga aylantirish mumkin. Parametrlar paneli: Shape, Path yoki Pixels.
MalikaDemak, logotipni sichqoncha bilan ham tiniq chizsa bo‘ladi, vitrinadagi katta lavha uchun ham. Planshet shart emas!
ZarinaPlanshet narxi 450 000 so‘m (misol). Hozircha olmayman, 2 oydan keyin yana o‘ylab ko‘raman.
Informatika

Qulf 4: Vektorli logotip

Topshiriq: Shakl qatlami (shape layer) qanday xususiyatga ega?

🔑 Kalit: Shakl qatlamlari vektorli, tiniq qoladi: logotip uchun sichqoncha yetadi, planshet hozir shart emas.

ZarinaShior yozyapman. Adabiyotdan: Boburning «Jonimdin o‘zga yori vafodor topmadim…» g‘azalida ritmik-sintaktik parallelizm — ikki misra gap bo‘laklari bir xil tartibda. Bayt keltirmayman, faqat usulni olaman.
MalikaO‘zingniki: «Har sahifa — yangi fikr, har sahifa — yangi yo‘l». Ikki qism bir xil tuzilgan, ritm yumshoq.
AnvarIngliz tilida marketingning to‘rt P si: product, price, place, promotion. Do‘kon uchun: product — daftarlar, price — arzon, place — mahalla, promotion — plakat.
JasurJarayonni tasvirlaymiz: “First, the poster is designed. Then it is printed and put in the window. Sales remained stable.” Oxirgisi — bog‘lovchi fe’l.
AdabiyotIngliz tili

Qulf 5: Shior va to‘rt «P»

Topshiriq: To‘rt P dan qaysi biri reklama va takliflarga tegishli?

Chorshanba

ZarinaDo‘kon «Dunyo biomlari» seriyali daftar chiqarmoqchi. Muqovalar: tundra, tayga, dasht, cho‘l. Biologiyadan: quruqlikda ekotizim joylashuvini asosan harorat va yog‘in belgilaydi.
AnvarTundrada o‘rtacha yillik harorat 0 °C dan past, tuproq abadiy muzloq, daraxt yo‘q: lishayniklar, moxlar, past butalar o‘sadi.
MalikaTabiiy ekotizimni sun’iydan farqlash esa oson: dengiz, ko‘l, o‘rmon — tabiiy; dala, shahar — sun’iy, odam yaratgan.
ZarinaMuqova matniga faqat tasdiqlangan faktlarni yozaman, rasmlarni o‘zim chizaman.
Biologiya

Qulf 6: Biomlar daftari

Topshiriq: Tundra uchun qaysi belgi to‘g‘ri?

ZarinaDo‘konga «Osmon» seriyali plakat ham kerak. Astronomiyadan: ikki jism masalasida energiya manfiy bo‘lsa — ellips (bog‘langan orbita), nolga teng — parabola, musbat — giperbola.
AnvarBirinchi kosmik tezlik v₁ ≈ 7,9 km/s, ikkinchisi v₂ = √2 · v₁ ≈ 11,2 km/s — Yerni tark etish uchun yetadi.
MalikaElektromagnit to‘lqinlar vakuumda c ≈ 300 000 km/s tezlikda yuradi, λ · ν = c. Ko‘rinadigan yorug‘lik ≈ 400–700 nm. λ = 500 nm bo‘lsa, ν = 3·10⁸ / 5·10⁻⁷ = 6·10¹⁴ Hz.
JasurAtmosfera faqat optik va radio «oynalar»ni ochiq qoldiradi; ultrabinafsha, rentgen, gamma nurlari kosmik teleskoplar bilan kuzatiladi. Plakatga shuni yozamiz.
Astronomiya

Qulf 7: Osmon oynalari plakati

Topshiriq: λ = 500 nm. Chastota ν = c / λ qancha?

Payshanba

AnvarFizika laboratoriyasi: ketma-ket R–L–C zanjirida UC = UL bo‘ladigan chastotani topamiz. Nazariy ν = 1 / (2π√(LC)); L = 1 H, C = 10 μF uchun ≈ 50,3 Hz. O‘lchagan 48 Hz bo‘lsa, nisbiy xatolik (50,3 − 48) / 50,3 ≈ 4,6 %.
ZarinaQuvvat koeffitsiyenti cos φ = R / Z. R = 30 Ω, Z = 50 Ω bo‘lsa, cos φ = 0,6. U = 100 V, I = 2 A (ta’sir etuvchi qiymatlar) bo‘lsa, P = U · I · cos φ = 120 W.
MalikaG‘oya budjetga o‘xshaydi: 200 «ko‘rinadigan» birlikdan faqat 120 tasi foydali ish qiladi. Daromaddan ham xarajatdan keyin «foydali» qismi qoladi. Bu faqat o‘xshatish.
JasurKimyodan: to‘yingan eritmada m(erigan modda) / m(suv) = S / 100. Faraz qilingan tuz uchun S = 40: 250 g suvni to‘yintirish uchun 40 · 250 / 100 = 100 g.
AnvarSovitishda kristallangan massa: tuz X uchun 80 °C da S = 60, 20 °C da S = 30 (misol). 100 g suvda 60 − 30 = 30 g kristallanadi.
FizikaKimyo (Umumiy kimyo)

Qulf 8: Shanbagi tajriba hisoblari

Topshiriq: cos φ = R / Z, R = 30 Ω, Z = 50 Ω. cos φ?

MalikaZarina, agar mijoz sendan «boshqa millat yoki din odamlariga nafrat uyg‘otadigan» plakat so‘rasa-chi?
ZarinaRad etaman. Davlat va huquq darsida: Jinoyat kodeksining alohida bobida tinchlik va insoniyat xavfsizligiga qarshi jinoyatlar bor: urush targ‘iboti, agressiya, genotsid, terrorizm va millatlar yoki dinlar o‘rtasida adovat qo‘zg‘atish.
AnvarDin tarixi darsida O‘zbekistonning yondashuvi qatlamli ekani aytildi: qonunlar («Terrorizmga qarshi kurash» 2000, «Ekstremizmga qarshi kurash» 2018), profilaktika, ma’rifat va xalqaro hamkorlik.
ZarinaShuning uchun do‘konga oldindan aytaman: men faqat xolis, yaxshi mazmundagi materiallar yarataman.
Davlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixi

Qulf 9: Ish chegaralari

Topshiriq: Qaysi plakat so‘rovini Zarina rad etadi?

🔑 Kalit: Zarina nafrat qo‘zg‘atuvchi materialni yaratmaydi (Jinoyat kodeksining tinchlikka qarshi jinoyatlar bobi); bu shartni do‘konga oldindan aytadi.

Juma

ZarinaMaktab yo‘lagi uchun ta’lim xronologiyasi plakatini ham so‘rashdi. O‘zbekiston tarixidan: «Ta’lim to‘g‘risida»gi birinchi qonun 1992-yil 2-iyulda, lotin alifbosi haqidagi qonun 1993-yilda qabul qilingan.
Jasur1997-yil 29-avgustda qonunning yangi tahriri va Kadrlar tayyorlash milliy dasturi qabul qilindi: 1997 − 1992 = 5 yil keyin. Uzluksiz ta’lim — bosqichlar zanjiri.
AnvarRus tilidagi sarlavha: «Это год, когда был принят первый закон об образовании.» «Который» o‘rniga «когда» — zamon ma’nosi bor.
Malika«Это школа, где я учусь» ham shunday: «в которой» o‘rniga «где». Lekin «дорога, по которой мы идём» da almashtirib bo‘lmaydi.
O‘zbekiston tarixiRus tili

Qulf 10: Maktab yo‘lagidagi xronologiya

Topshiriq: Qaysi gapda «который» o‘rniga «где» qo‘yish mumkin?

🔑 Kalit: Ta’lim qonuni 1992-yil 2-iyul, milliy dastur 1997-yil: 1997 − 1992 = 5 yil; plakatga faqat tasdiqlangan sanalar yoziladi.

ZarinaKalitlar. 🔑1 daromad: 4 · 80 000 = 320 000 so‘m. 🔑2 doimiy xarajat: yo‘l 24 000 + internet 40 000 = 64 000. 🔑3 shakl qatlamlari tiniq — planshet shart emas. 🔑4 nafratli buyurtma — rad etiladi.
AnvarMurosa: planshetni hozir olsak, 450 000 so‘m ketadi — bir oylik daromaddan ham ko‘p. Tejash: oyiga 200 000 jamg‘arsak, 2,25 oyda yetadi.
MalikaTaqsimot: 64 000 doimiy + 56 000 o‘zi uchun + 200 000 jamg‘arma = 320 000. Hisob to‘g‘ri chiqdi: 64 + 56 + 200 = 320.
ZarinaQaror: planshet olmayman. 200 000 ni jamg‘aramiz, 2 oydan keyin sichqoncha bilan ishlash qulayligini baholab, qayta qaror qilaman. Hisobni ota-onamga ko‘rsataman.
Hal qiluvchi kalitlar — 1 va 3: daromad cheklangan, asbob esa shart emas.
Tadbirkorlik asoslariMatematikaInformatika

Qulf 11: Qaror: oylik budjet

Topshiriq: Qaror qaysi ikki kalitga tayandi?

🔑 Kalit: Zarina planshet olmaydi: 320 000 = 64 000 + 56 000 + 200 000; 2 oydan keyin qayta ko‘radi (misol raqamlar).

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 15 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tiliTadbirkorlik asoslari

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Bitiruvchi daftari: birinchi daromad budjeti

Qaror: Zarina planshet olmaydi va 320 000 so‘m (misol) oylik daromadni 64 000 doimiy xarajat, 56 000 o‘ziga va 200 000 jamg‘armaga bo‘ladi. Dalillar: 1) daromad 4 · 80 000 so‘m; 2) shakl qatlamlari vektorli, sichqoncha yetadi; 3) nafratli buyurtmalar rad etiladi. 2 oydan keyin qayta ko‘riladi. Kelasi yil 11-sinfga maslahat: avval daromadni, doimiy xarajatni yozing, keyin qimmat asbobni o‘ylang.

— 11-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Daromad (misol): 4 · 80 000 = 320 000 so‘m oyiga.
  2. Shakl qatlamlari vektorli, tiniq qoladi: logotip uchun sichqoncha yetadi, planshet hozir shart emas.
  3. Zarina nafrat qo‘zg‘atuvchi materialni yaratmaydi (Jinoyat kodeksining tinchlikka qarshi jinoyatlar bobi); bu shartni do‘konga oldindan aytadi.
  4. Ta’lim qonuni 1992-yil 2-iyul, milliy dastur 1997-yil: 1997 − 1992 = 5 yil; plakatga faqat tasdiqlangan sanalar yoziladi.
  5. Zarina planshet olmaydi: 320 000 = 64 000 + 56 000 + 200 000; 2 oydan keyin qayta ko‘radi (misol raqamlar).

Yulduzli savollar

  1. 100 V, 2 A, cos φ = 0,6. Quvvat P = U · I · cos φ?

  2. Faraz qilingan tuz: S = 40. 250 g suvni to‘yintirish uchun tuz?

  3. O‘ylab ko‘r: agar daromad 800 000 bo‘lsa, qaysi kalit o‘zgarardi?

Hikoyadagi darslar