ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi11-sinf · 9-hafta

Aksiya e’loni va jamg‘arma

🎯 Missiya: Anvar chatdagi «har hafta ikki baravar» e’loniga 300 000 so‘mini sarflasinmi?

Dushanba

AnvarChatga e’lon tushdi: «Aksiyalarimizni sotib oling: pulingiz har hafta ikki baravar bo‘ladi, dividend kafolatlangan!» Jamg‘armamda 300 000 so‘m bor. 🤔
ZarinaTadbirkorlik darsi: aksiyadorlik jamiyatining ustav kapitali aksiyalarga bo‘lingan. Aksiya egasining hissasini tasdiqlovchi qimmatli qog‘oz; egasi foydadan dividend olish huquqiga ega.
MalikaDividend foydadan to‘lanadi — foyda bo‘lmasa, dividend ham bo‘lmaydi. Oddiy aksiya ovoz huquqi beradi, imtiyozli aksiya dividendda ustunlik beradi.
JasurBarcha aksiyalarning nominal qiymati bir xil bo‘lishi kerak. Ustav kapitalining eng kam miqdori qonunda belgilanadi — amaldagisini tekshirish kerak.
Tadbirkorlik asoslari

Qulf 1: Sinf chatidagi e’lon

Topshiriq: Dividend nimadan to‘lanadi?

🔑 Kalit: Dividend foydadan to‘lanadi: «kafolatlangan dividend» aksiya mohiyatiga mos emas.

AnvarMatematika: jarayon tezligi miqdorga proporsional bo‘lsa, y′ = ky, yechimi y = y₀·eᵏᵗ. Yarim yemirilish davri T bilan: y = y₀·2^(−t/T).
ZarinaE’londagi va’da: har hafta ikki baravar, ya’ni y = y₀·2ᵗ. 4 haftada ×16, 10 haftada ×1024: 300 000 so‘m — 307 200 000 so‘m!
MalikaModel — idealizatsiya: resurs cheklangan bo‘lsa, o‘sish eksponensial bo‘lib qolmaydi. Yilda 52 marta ikki baravar bo‘lish hech bir haqiqiy korxonada mumkin emas.
JasurSovish qonuni: T′ = −k(T − Tmuhit) — qaynoq choy xonaga tez sovib boradi, sekin-asta sekinlashadi.
Matematika

Qulf 2: Har hafta ikki baravar

Topshiriq: Pul har hafta ikki baravar bo‘lsa, 4 haftadan keyin necha marta ko‘payadi?

🔑 Kalit: Har hafta ×2: 10 haftada ×1024 — cheklangan resurslarda bunday o‘sish davom etmaydi.

Seshanba

JasurNazorat ishi 1–8-darslarni qamrab oladi. E’londagi rasm 800 × 600 piksel: piksellar soni = eni · bo‘yi = 480 000.
ZarinaSiqilmagan hajm = piksellar · 3 bayt = 1 440 000 bayt. Bosma o‘lcham = piksel : dpi: 1200 piksel, 300 dpi — 4 dyuym.
AnvarTayyorlanish: har darsdagi yangi atamalarni yozib chiqish, asbob tugmalarini (M, L, W, C, H) yodlash. Amaliy ishda avval PSD saqlanadi.
Informatika

Qulf 3: E’lon rasmi

Topshiriq: 1200 piksel 300 dpi da necha dyuym?

ZarinaEnglish: relative clauses add information. Who/that is for people: a nurse who works at school. Which/that is for things: a fruit which has a lot of vitamin C.
AnvarWhose shows possession: a girl whose mother is a dietitian. Where is for places: the market where we buy vegetables. The ad is from a company that promises guaranteed profit.
MalikaA defining clause has no commas: The apples that are green taste sour. As an object, who/which can be dropped: The soup (that) he cooked was delicious.
Ingliz tili

Qulf 4: A company that promises

Topshiriq: The market ___ we buy vegetables is near the school.

ZarinaПредупреждение по-русски: «В случае сомнений не переводите деньги». Обстоятельство условия отвечает на «при каком условии?»: «при плохой погоде», «без документов».
AnvarУступка — вопреки обстоятельствам: «несмотря на дождь», «вопреки прогнозу», «независимо от возраста».
MalikaОдносоставные: назывное «Раннее утро. Туман над рекой.» — сообщает, что что-то существует. Определённо-личное: «Жду тебя у фонтана».
Rus tili

Qulf 5: Условие и уступка

Topshiriq: Какое сочетание выражает уступку?

Chorshanba

AnvarE’lon aldovchimi? Jinoyat huquqi: faqat Jinoyat kodeksi qaysi qilmish jinoyat ekanini belgilaydi — qonuniylik tamoyili.
ZarinaSud hukmisiz hech kim jinoyatda aybdor deb topilmaydi. Shuning uchun biz «firibgar» demaymiz, «shubhali e’lon» deymiz.
MalikaBarcha fuqarolar qonun oldida teng. Jazo insonparvar va jinoyat og‘irligiga mos bo‘lishi kerak.
JasurO‘zbekiston tarixi: 2000-yildagi «Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari» qonuni ro‘yxatdan o‘tishni soddalashtirgan. QQS stavkasi hozir 12 foiz.
Davlat va huquq asoslariO‘zbekiston tarixi

Qulf 6: Qonun va ro‘yxatdan o‘tish

Topshiriq: Jinoyat huquqining eng asosiy tamoyili qaysi?

🔑 Kalit: Sud hukmisiz hech kim aybdor emas: e’lonni «shubhali» deymiz, «jinoyat» demaymiz — lekin ishonmaymiz.

AzizTa’tilda ekologiya to‘garagi tozalash aksiyasi o‘tkazmoqchi. Inson ta’siri nima, opa? 🌍
ZarinaAntropogen omillar — odam va uning xo‘jalik faoliyati ta’siri: kimyoviy (o‘g‘it, pestitsidlar, plastik chiqindi), fizik (shovqin, yorug‘lik, issiqlik), biologik va ijtimoiy.
AnvarTo‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir — yog‘och kesish, ovlash; bilvosita — kesilgan o‘rmon tuproq eroziyasiga olib keladi.
MalikaO‘zgarishlar juda tez, organizmlar moslasha olmaydi, turlar tabiiy tezlikdan ancha tez yo‘qoladi. Global muammolar: iqlim isishi (CO₂ ortishi), biologik xilma-xillikning kamayishi.
Biologiya

Qulf 7: Antropogen omillar

Topshiriq: Shovqin qaysi guruh antropogen omiliga kiradi?

AzizRadio konturida tebranishlar nega oxiri so‘nadi? Kimyoda esa lampochka tuzli suvda yonib, shakarli suvda yonmadi! 💡
AnvarFizika: q = qₘcos2πνt; tok zaryaddan chorak davr oldinda. R ≠ 0 bo‘lsa Q = I²Rt issiqlik ajraladi, to‘liq energiya kamayadi — amplituda so‘nadi.
ZarinaR qancha katta bo‘lsa, so‘nish shuncha tez. Davr ozgina ortadi.
MalikaKimyo: Arrenius 1887-yilda dissotsiatsiya nazariyasini bergan: NaCl → Na⁺ + Cl⁻. Elektrolit eritmasi tok o‘tkazadi; shakar, spirt, distillangan suv — elektrolit emas.
FizikaKimyo (Umumiy kimyo)

Qulf 8: So‘nuvchi tebranish

Topshiriq: Qaysi modda elektrolit emas?

Payshanba

ZarinaAdabiyot: Nosiruddin Rabg‘uziy XIII asr ikkinchi yarmi — XIV asr boshida yashagan, Xorazmdagi Raboti O‘g‘uzda tug‘ilgan.
AnvarMuqaddimada otasi Burhoniddin Raboti O‘g‘uz qozisi bo‘lgani aytiladi. «Qisasi Rabg‘uziy» hijriy 710-yilda, ya’ni taxminan 1310-yilda yozilgan.
MalikaAsardan uchta parcha darslikda berilgan. Ularning mazmunini bu yerda aytib o‘tirmayman, darslikdan o‘qiymiz.
Adabiyot

Qulf 9: Raboti O‘g‘uz

Topshiriq: «Qisasi Rabg‘uziy» taxminan qaysi milodiy yilda yozilgan?

JasurAstronomiya: Quyosh tutilishi yangi Oyda — Oy Quyosh va Yer orasidan o‘tadi. Oy tutilishi to‘lin Oyda — Oy Yer soyasiga kiradi.
ZarinaHar oy tutilish bo‘lmaydi: Oy orbitasi ekliptikaga ≈ 5° og‘gan, tizilish faqat tugunlar yaqinida mumkin. Saros davri ≈ 18 yil 11 kun.
AnvarQuyoshni faqat sertifikatlangan tutilish ko‘zoynagi orqali kuzatamiz — to‘g‘ridan-to‘g‘ri qarab bo‘lmaydi.
MalikaJahon tarixi: Markaziy Osiyoda O‘zbekiston va Qirg‘iziston 1991-yil 31-avgustda, Tojikiston 9-sentabrda, Turkmaniston 27-oktabrda, Qozog‘iston 16-dekabrda mustaqillik e’lon qilgan.
AstronomiyaJahon tarixi

Qulf 10: Tutilish va sanalar

Topshiriq: Quyosh tutilishi Oyning qaysi fazasida bo‘ladi?

ZarinaDin tarixi: dinshunoslik muqaddas manbalarni imon moddasi sifatida emas, tarixiy va filologik jihatdan o‘rganadi.
AnvarBuddaviylikning asosiy matnlar to‘plami — Tripitaka («uch savat»), pali tilida saqlangani uchun «pali kanoni» ham deyiladi.
MalikaU uch qismdan iborat: Vinaya (rohiblar qoidalari), Sutta (Budda va shogirdlari haqidagi bayonlar), Abhidhamma (tizimli ta’limot).
ZarinaXristianlikda Muqaddas Bitik Eski va Yangi Ahddan iborat: Eski Ahd asosan ibroniy, Yangi Ahd qadimgi yunon tilida yozilgan. Musulmonlar uchun Qur’on 114 suradan iborat.
JasurRivoyatga ko‘ra, matnlar avval og‘zaki uzatilgan, Shri-Lankada mil. av. I asrda yozib olingan. Mandalayda 1860-yillarda 700 dan ortiq marmar plitaga o‘yilgan.
Dunyo dinlari tarixi

Qulf 11: Muqaddas matnlar tarixi

Topshiriq: Tripitaka qaysi tilda saqlangan?

Juma

Sinf rahbariAnvar, ta’til oldidan qaroringni «Bitiruvchi daftari»ga yoz. E’londagi aksiyalarni olasanmi?
AnvarVariantlar: A — 300 000 so‘mning hammasini sarflash; B — 100 000 sinab ko‘rish; C — sarflamaslik, ro‘yxat hujjatlarini so‘rash va pulni DTM kitoblariga saqlash.
ZarinaKalitlar: 🔑1 har hafta ×2 — 10 haftada ×1024: cheklangan resursda davom etmaydi. 🔑2 dividend foydadan to‘lanadi, kafolatlanmaydi. 🔑3 sud hukmisiz «jinoyat» demaymiz, lekin «shubhali» deymiz.
MalikaB ham xavfli: 100 000 so‘m yo‘qolishi mumkin. C bilan «ehtimoliy daromad»dan voz kechamiz, lekin pul va ishonch saqlanadi.
AnvarQaror: C. Kompaniyadan ro‘yxat hujjatlarini so‘rayman, javob bo‘lmasa, e’lonni rahbarga ko‘rsatamiz.
Kelishdik. Hisobotni yozdik.
Tadbirkorlik asoslariMatematika

Qulf 12: Anvarning qarori

Topshiriq: Qaysi kalit «har hafta ikki baravar» va’dasini rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 14 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tiliTadbirkorlik asoslari

0 / 15 yulduz

Jamoa hisoboti

Anvarning jamg‘armasi va e’lon

Qaror: C — aksiya sotib olmaslik, ro‘yxat hujjatlarini so‘rash. Dalillar: har hafta ikki baravar degani 10 haftada ×1024, cheklangan resursda davom etmaydi; dividend foydadan to‘lanadi, kafolatlanmaydi; sud hukmisiz «jinoyat» demaymiz, «shubhali» deymiz. Maslahat: «kafolatlangan daromad» va’dasiga shubha bilan qarang.

— 11-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Dividend foydadan to‘lanadi: «kafolatlangan dividend» aksiya mohiyatiga mos emas.
  2. Har hafta ×2: 10 haftada ×1024 — cheklangan resurslarda bunday o‘sish davom etmaydi.
  3. Sud hukmisiz hech kim aybdor emas: e’lonni «shubhali» deymiz, «jinoyat» demaymiz — lekin ishonmaymiz.

Yulduzli savollar

  1. Pul har hafta ikki baravar bo‘lsa, 3 haftada necha marta ko‘payadi?

  2. Dividend qanday to‘lanadi?

  3. O‘ylab ko‘r: agar kompaniya ro‘yxat hujjatlarini ko‘rsatsa, qaysi kalit o‘zgarmaydi?

Hikoyadagi darslar