ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi11-sinf · 8-hafta

Yulduz kuzatish kechasi

🎯 Missiya: 11-B yulduz kuzatish kechasini qaysi sanada va qanday joyda o‘tkazsin?

Dushanba

Sinf rahbariKuzgi ta’tildan oldin 11-B sinf bo‘lib yulduz kuzatish kechasini rejalashtirsin. Qaysi sanada?
AnvarOy Yerni g‘arbdan sharqqa aylanadi, o‘rtacha masofa ≈ 384 400 km. U o‘zi yorug‘lik chiqarmaydi, Quyosh nurini qaytaradi.
ZarinaYulduzlarga nisbatan to‘liq aylanish — 27,32 kun (yulduz oyi). Fazasi qaytarilishi esa 29,53 kun (sinodik oy), chunki Yer ham Quyosh atrofida siljiydi.
MalikaJadvalga ko‘ra to‘lin Oy 26-oktabrda. Yangi Oy to‘lin Oydan yarim sinodik oy keyin: 29,53 : 2 ≈ 14,8 kun — taxminan 10-noyabr.
Astronomiya

Qulf 1: Oy qachon yo‘q?

Topshiriq: To‘lin Oydan yangi Oygacha taxminan necha kun o‘tadi?

🔑 Kalit: To‘lin Oy 26-oktabrda bo‘lsa, yangi Oy ≈ 14,8 kundan keyin — taxminan 10-noyabrda: osmon eng qorong‘i.

JasurOy kuniga ≈ 50 daqiqa kechroq chiqadi. 15 kunda necha soat kechikadi? Taqribiy hisoblashni mashq qilaylik.
Zarina15·50 = 750 daqiqa = 12,5 soat. Demak, to‘lin Oydan 15 kun keyin Oy kunduzgi osmonda — kechasi yo‘q.
AnvarMatematika: kichik Δx da f(x₀ + Δx) ≈ f(x₀) + f′(x₀)·Δx. Masalan, √(1 + x) ≈ 1 + x/2: √1,04 ≈ 1,02.
MalikaOyning ko‘rinma burchagi ≈ 0,5° = 0,5·0,01745 ≈ 0,0087 rad; tg x ≈ x. Diametri ≈ 384 400·0,0087 ≈ 3 400 km.
Matematika

Qulf 2: Taqribiy hisob

Topshiriq: √1,04 ni taqribiy hisoblang.

🔑 Kalit: Oy har kuni ≈ 50 daqiqa kechroq chiqadi: 15 kunda ≈ 12,5 soat; yangi Oy atrofida u kechasi osmonda bo‘lmaydi.

Seshanba

ZarinaKuzatish kechasiga taklifnoma yozamiz. Tabrik matni: murojaat, sabab (bayram, muvaffaqiyat), samimiy tilaklar va imzo; ohangi ko‘tarinki.
AnvarTilaklar aniq va qisqa bo‘ladi. Rasmiy xatda «Siz» hurmat belgisi sifatida bosh harf bilan yozilishi mumkin: Sizga, Sizning.
MalikaHamdardlik matni boshqacha: tinch, jiddiy ohang. Hazil va ortiqcha tafsilot o‘rinsiz. Matn kimga yozilayotganiga — yoshi, kasbi, munosabatiga — moslanadi.
Ona tili

Qulf 3: Taklifnoma matni

Topshiriq: Tabrik matnining tarkibiga qaysi biri kirmaydi?

JasurAfisha uchun osmon fotosuratini kesamiz: Crop (C) asbobi. Burchakdan burchakka tortamiz, Enter tasdiqlaydi.
ZarinaParametrlar panelida tomonlar nisbati (1:1, 4:5, 16:9) tanlanadi; kesilgan piksellarni o‘chirish yoki saqlashni belgilash mumkin.
AnvarBino fotosida tepasi egilib qolsa, Perspective Crop yoki Edit → Transform → Perspective bilan to‘g‘rilaymiz. Umumiy o‘zgartirish — Ctrl+T.
MalikaTransform bo‘limida: Scale, Rotate, Skew, Distort, Warp va Flip. Yangi versiyalarda o‘lcham o‘zgarganda nisbat o‘zi saqlanadi, Shift buni o‘chiradi.
Informatika

Qulf 4: Afisha kadri

Topshiriq: Qaysi tugmalar erkin o‘zgartirishni (free transform) ochadi?

AnvarEnglish poster: No smoking on the trip because tobacco smoke harms people nearby.
ZarinaTo list reasons: One reason is that… Another reason is… Furthermore… Also: Smoke can cause breathing problems (can = probability).
AzizDoctors: a GP treats general problems, an optometrist works with eyesight, a dermatologist with the skin, a pediatrician with children. 👓
MalikaWord building: health – healthy – unhealthy; treat – treatment; infect – infection – infectious.
Ingliz tili

Qulf 5: Rules for the trip

Topshiriq: A doctor who works with eyesight is called ___.

ZarinaОбъявление по-русски: «Из-за тумана рейс задержали» — причина с неблагоприятным оттенком: «из-за» + родительный падеж.
Anvar«Благодаря тренеру команда выиграла» — благоприятная причина: «благодаря» + дательный. «Проснулся от грохота», «похвалили за старание».
MalikaОбстоятельство цели отвечает на «зачем? для чего?»: «вышел подышать», «для наблюдения», «ради интереса», «с целью изучения».
Rus tili

Qulf 6: Причина и цель

Topshiriq: Какое слово показывает благоприятную причину?

Chorshanba

ZarinaBiologiya: relyef omillari — dengiz sathidan balandlik, nishablik va qiyaning ekspozitsiyasi — iqlim va tuproqni o‘zgartiradi. Tog‘da har 1000 m da harorat ≈ 6 °C pasayadi.
AnvarShimoliy yarimsharda janubga qaragan qiya ko‘proq quyosh oladi: iliqroq va quruqroq. Shimolga qaragan qiya sovuqroq va namroq.
MalikaBiotik munosabatlar belgilar bilan yoziladi: (+) foyda, (−) zarar, (0) ta’sir yo‘q. Lishayniklarda zamburug‘ va suvo‘t — mutualizm (+ +); raqobat — (− −).
JasurParazitizm va yirtqichlik — (+ −). Bitta idishdagi ikki o‘xshash turdan biri yo‘qolsa, bu raqobat orqali siqib chiqarish tamoyili.
Biologiya

Qulf 7: Qiya va qo‘shnilar

Topshiriq: Janubga qaragan qiya qanday bo‘ladi?

🔑 Kalit: Janubga qaragan qiya ko‘proq quyosh oladi: iliqroq va quruqroq — noyabr kechasi uchun qulay joy.

AzizRadio konstruktorimda g‘altak va kondensator bor. Ular nima qiladi? 📻
AnvarFizika: C va L dan iborat berk zanjir — tebranish konturi. Kondensator g‘altak orqali zaryadsizlanadi, o‘zinduksiya tufayli tok sekin ortadi; elektr maydon energiyasi q²/(2C) magnit energiya Li²/2 ga aylanadi.
ZarinaTomson formulasi: T = 2π√(LC). L = 0,1 H, C = 10 µF = 10⁻⁵ F bo‘lsa, LC = 10⁻⁶, √ = 10⁻³ va T ≈ 6,28 ms.
MalikaKimyo: Mendeleyev–Klapeyron PV = nRT. Normal sharoit: 0 °C = 273 K, 101,325 kPa. 27 °C da (300 K) 1 mol gaz 8,31·300 : 101,325 ≈ 24,6 L egallaydi.
FizikaKimyo (Umumiy kimyo)

Qulf 8: Tebranish konturi

Topshiriq: L yoki C oshirilsa, tebranish davri qanday o‘zgaradi?

ZarinaAdabiyot: «Qutadg‘u bilig» — «saodatga yo‘llovchi bilim». Unda to‘rt ramziy obraz bor.
AnvarKuntug‘di — Adolat, Oyto‘ldi — Davlat (baxt-iqbol), O‘gdulmish — Aql, O‘zg‘urmish — Qanoat. Sahnalar mazmunini ko‘chirmayman.
MalikaAsar Qoraxoniylar davlati uchun falsafiy-axloqiy qo‘llanma: hukmdor, vazir, elchi, kotib, xazinachi vazifalari haqida.
Adabiyot

Qulf 9: Ramziy qahramonlar

Topshiriq: Asarda O‘gdulmish nimaning ramzi?

Payshanba

JasurUch jamoa yarmarka uchun pul qo‘shgan edi: 50 %, 30 % va 20 % ulush. Foyda 1 200 000 so‘m. Qanday bo‘lamiz?
ZarinaMChJ — bir yoki bir necha shaxs tuzgan yuridik shaxs, ustav fondi ulushlarga bo‘linadi. Foyda ulushlarga mutanosib taqsimlanadi.
AnvarDemak: 600 000, 360 000 va 240 000 so‘m. Eng muhim jihat — a’zolar qarzlar uchun o‘z mol-mulki bilan emas, faqat hissasi qiymati doirasida javob beradi.
MalikaUstav fondining eng kam miqdori va a’zolar soni qonunda belgilanadi; amaldagi talabni qonundan tekshiramiz.
Tadbirkorlik asoslari

Qulf 10: Ulush bo‘yicha foyda

Topshiriq: 1 200 000 so‘mning 30 % i qancha?

AnvarJahon tarixi: Kavkazorti davlatlari. Gruziya 1991-yil 9-aprelda mustaqillik e’lon qilgan, Ozarbayjon 18-oktabrda.
ZarinaArmeniyada mustaqillik 21-sentabrdagi referendumda tasdiqlangan.
MalikaSovet davridan keyin uchala mamlakat ham mojarolarni boshdan kechirgan. Biz nizolarda tomonlarni baholamaymiz, faqat sanalarni yozamiz.
Jahon tarixi

Qulf 11: Mustaqillik sanalari

Topshiriq: Armeniyada mustaqillik qanday tasdiqlangan?

Juma

Sinf rahbariTaklifnoma tayyormi? Qaysi sana va joy?
AnvarVariantlar: A — dushanba, 26-oktabr (to‘lin Oy); B — payshanba, 29-oktabr (to‘lin Oydan 3 kun keyin, Oy hali yorqin); C — seshanba, 10-noyabr (yangi Oy atrofi, ta’tildan keyin). Kalitlar: 🔑1 yangi Oy ≈ 10-noyabr. 🔑2 Oy kechikib chiqadi — yangi Oy yaqinida kechasi yo‘q. 🔑3 janubiy qiya — iliqroq va quruqroq.
ZarinaA va B da yorqin Oy xira yulduzlarni bosadi. C ga 18 kun kutish kerak, kech kuzda esa sovuq.
MalikaNarxi — kutish, evaziga osmon eng qorong‘i. Sovuqni janubiy qiya va issiq kiyim bilan kamaytiramiz.
AnvarQaror: seshanba, 10-noyabr, shahar tashqarisidagi janubga qaragan qiya. Taklifnomani hozir yozamiz, ta’tildan keyin eslatamiz.
Kelishdik. Hisobotni yozdik.
AstronomiyaBiologiya

Qulf 12: Kuzatish kechasi sanasi

Topshiriq: Qaysi kalit sanani C (10-noyabr) ga yo‘naltirdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 12 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)Rus tiliTadbirkorlik asoslari

0 / 15 yulduz

Jamoa hisoboti

Yulduz kuzatish kechasi sanasi

Qaror: seshanba, 10-noyabr, janubga qaragan qiya. Dalillar: to‘lin Oy 26-oktabrda bo‘lsa, yangi Oy ≈ 14,8 kundan keyin; Oy har kuni ≈ 50 daqiqa kechroq chiqadi, yangi Oy yaqinida kechasi yo‘q; janubiy qiya iliqroq va quruqroq. Maslahat: kuzatish kechasini yangi Oyga qarab rejalang.

— 11-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. To‘lin Oy 26-oktabrda bo‘lsa, yangi Oy ≈ 14,8 kundan keyin — taxminan 10-noyabrda: osmon eng qorong‘i.
  2. Oy har kuni ≈ 50 daqiqa kechroq chiqadi: 15 kunda ≈ 12,5 soat; yangi Oy atrofida u kechasi osmonda bo‘lmaydi.
  3. Janubga qaragan qiya ko‘proq quyosh oladi: iliqroq va quruqroq — noyabr kechasi uchun qulay joy.

Yulduzli savollar

  1. Oy fazasi qaytariladigan davr nima deyiladi?

  2. 30 % ni 600 000 so‘mga qo‘llasak, nechaga teng?

  3. O‘ylab ko‘r: agar to‘lin Oy 28-oktabrda bo‘lsa, yangi Oy taxminan qachon?

Hikoyadagi darslar