Nyuton binomi
n elementdan k tasini tartibini hisobga olmay tanlash usullari soni guruhlashlar soni deb ataladi: C(n, k) = n!/(k!(n − k)!). U har bir qism to‘plam k! marta sanalganini hisobga olib, n(n − 1)…(n − k + 1) ni k! ga bo‘lishdan hosil bo‘ladi. Xossalari: C(n, 0) = C(n, n) = 1, C(n, k) = C(n, n − k) (k tani tanlash — n − k tani tashlab ketish) va C(n, k) = C(n − 1, k − 1) + C(n − 1, k); oxirgisi Paskal uchburchagini hosil qiladi: 1; 1 1; 1 2 1; 1 3 3 1; 1 4 6 4 1; 1 5 10 10 5 1. Nyuton binomi: (a + b)ⁿ = C(n, 0)aⁿ + C(n, 1)aⁿ⁻¹b + … + C(n, n)bⁿ; (k + 1)-had Tₖ₊₁ = C(n, k)aⁿ⁻ᵏbᵏ. a = b = 1 da C(n, 0) + … + C(n, n) = 2ⁿ, a = 1, b = −1 da toq o‘rindagi yig‘indi juft o‘rindagi yig‘indiga teng.
| 1 | ||||
| 1 | 1 | |||
| 1 | 2 | 1 | ||
| 1 | 3 | 3 | 1 | |
| 1 | 4 | 6 | 4 | 1 |
8 ta jamoa ishtirok etayotgan turnirda har ikki jamoa bir marta o‘ynasa, o‘yinlar soni juftlar soniga teng: C(8, 2) = 8 · 7 / 2 = 28. Tartib ahamiyatga ega emas, chunki «A–B» va «B–A» bitta o‘yin. Shuning uchun kombinatsiyalar sonini permutatsiyadan 2! ga bo‘lib topamiz.
Sport tashkilotchilari turnir jadvalini tuzadi, sifat nazoratchilari partiyadan bir nechta mahsulotni tanlab olish usullarini sanaydi, tarmoq muhandislari kompyuterlar orasidagi mumkin bo‘lgan ulanishlar sonini hisoblaydi.
To‘rtta do‘stingiz uchun A, B, C, D harflarini qog‘ozga yozing va ulardan tuzish mumkin bo‘lgan barcha juftlarni ro‘yxat qiling. Juftlar soni C(4, 2) = 6 ga mos kelishini tekshiring.
«Paskal uchburchagi»: katakli qog‘ozga Paskal uchburchagining 8 ta qatorini yozing (har bir son — ustidagi ikki sonning yig‘indisi). Har bir qator yig‘indisi 2ⁿ ekanini tekshiring va (a + b)⁶ ning koeffitsiyentlarini o‘qing.