Taqribiy integrallash
Ko‘p funksiyalarning boshlang‘ich funksiyasini elementar ko‘rinishda yozib bo‘lmaydi, shuning uchun aniq integralni taqribiy hisoblaymiz. [a; b] kesmani n ta teng bo‘lakka bo‘lamiz: h = (b − a)/n, bo‘linish nuqtalari xₖ = a + kh. Chap to‘g‘ri to‘rtburchaklar formulasi: ∫ₐᵇ f dx ≈ h · (y₀ + y₁ + … + yₙ₋₁), o‘ng to‘g‘ri to‘rtburchaklar formulasi: h · (y₁ + … + yₙ), bu yerda yₖ = f(xₖ). O‘rta nuqtalar formulasida har bir bo‘lakning o‘rtasidagi qiymat olinadi. Trapetsiyalar formulasi: ∫ₐᵇ f dx ≈ h · (y₀/2 + y₁ + … + yₙ₋₁ + yₙ/2); u chap va o‘ng yig‘indilarning o‘rtachasiga teng. O‘suvchi funksiya uchun chap yig‘indi kam, o‘ng yig‘indi ko‘p baholaydi; n qancha katta bo‘lsa, aniqlik shuncha yuqori.
Kanalning ko‘ndalang kesimida chuqurlik har 1 m da o‘lchandi (6 m kenglikda): 0; 0,5; 0,8; 0,9; 0,6; 0,3; 0 m. Trapetsiya qoidasi bo‘yicha yuz 1 · (0 + 0,5 + 0,8 + 0,9 + 0,6 + 0,3 + 0) = 3,1 m². Formula yo‘q egri chiziq uchun ham yuz taxminan shu usulda topiladi, o‘lchovlar qancha zich bo‘lsa, javob shuncha aniq.
Gidrologlar daryo yoki kanal kesimi yuzidan suv sarfini baholaydi, yo‘l quruvchilar tuproq ishlari hajmini kesimlar bo‘yicha hisoblaydi, ma’lumotlar tahlilchilari jadvalga yozilgan o‘lchovlardan umumiy miqdorni topadi.
Qog‘ozga tepalik shaklidagi egri chiziq chizing, uning balandligini har 1 sm da o‘qing va trapetsiya qoidasi bilan yuzini toping. Keyin kataklarni sanab, natijani solishtiring.
«Jadvaldan integral»: tezlik o‘lchovlari berilgan: t = 0, 1, 2, 3, 4 s da v = 0; 3; 5; 6; 6 m/s. Trapetsiyalar formulasi bilan 4 sekundda o‘tilgan yo‘lni (∫v dt) toping va uni to‘g‘ri to‘rtburchaklar natijasi bilan solishtiring.