Majburiy tebranishlar. Texnikada rezonans
Real muhitda erkin tebranishlar ishqalanish tufayli so‘nuvchan bo‘ladi: amplituda kamayadi, energiya issiqlikka aylanadi. Tebranishlar so‘nmasligi uchun sistemaga davriy o‘zgaruvchi tashqi – majburlovchi – kuch ta’sir etishi kerak; bunday tebranishlar majburiy tebranishlar deyiladi. Majburiy tebranish chastotasi majburlovchi kuch chastotasiga teng bo‘ladi. Majburlovchi kuch chastotasi ν sistemaning xususiy chastotasi ν₀ ga yaqinlashganda amplituda keskin ortadi; ν = ν₀ da u eng katta bo‘ladi – bu rezonans. Ishqalanish kam bo‘lsa, rezonans cho‘qqisi balandroq va tor. Rezonansdan foydalaniladi: arg‘imchoqni to‘g‘ri paytda itarish, radioqabul qilgichni to‘lqinga sozlash, musiqa asboblari. Zarari: ko‘prik va binolarning, mashina qismlarining buzilishi; shuning uchun ko‘prikdan askarlar odatda yurish tartibida emas, erkin qadam bilan o‘tadi, mashinalarda tebranishlar so‘ndiriladi.
Maktab maydonchasida, faqat o‘qituvchi nazoratida: arg‘imchoqni turli ritmda sekin itarib, qaysi ritmda u eng ko‘p ko‘tarilishini kuzating. Arg‘imchoqda bola to‘g‘ri o‘tirgan bo‘lsin, uni juda baland ko‘tarmang, oldida turmang.