Fizika tadqiqot metodlari va harakat turlari

Mexanik harakat trayektoriyasiga ko‘ra to‘g‘ri chiziqli yoki egri chiziqli, tezligiga ko‘ra tekis yoki notekis bo‘lishi mumkin. To‘g‘ri chiziqli tekis harakatda s = υt; tekis o‘zgaruvchan harakatda s = υ₀t + at²/2 va υ = υ₀ + at (tezlanuvchan bo‘lsa a > 0, sekinlanuvchan bo‘lsa a < 0). Aylana bo‘ylab tekis harakat chiziqli tezlik υ, burchak tezlik ω, davr T va chastota ν bilan tavsiflanadi. Ko‘pincha jism bir vaqtda bir nechta harakatda qatnashadi (daryodagi kema, harakatlanayotgan poyezd vagoni ichida yurayotgan odam). Tajriba ko‘rsatadi: bu harakatlar bir-biriga bog‘liq emas; bu harakatlarning mustaqillik prinsipi. Shu sababli natijaviy tezlik tezlik vektorlarining yig‘indisiga teng: υ = υ₁ + υ₂ + … + υₙ, koordinatalarda esa har bir o‘q bo‘yicha alohida yoziladi: x = x₀ + υₓt + aₓt²/2, y = y₀ + υᵧt + aᵧt²/2. Qarama-qarshi yo‘nalgan tezliklar ayriladi, o‘zaro perpendikulyar tezliklar Pifagor teoremasi bilan qo‘shiladi: υ = √(υ₁² + υ₂²).