Organizmlarning jinsiy ko‘payishi
Jinsiy ko‘payishda ikki ota-ona gametalari (erkaklik va urg‘ochilik jinsiy hujayralari) qo‘shilib zigotani hosil qiladi; yangi organizmning genotipi ota-ona genotipidan farq qiladi, shuning uchun jinsiy ko‘payish kombinativ o‘zgaruvchanlik manbayi va evolutsiyada muhim. Shakllari: izogamiya (bir xil harakatchan gametalar – ulotriks), geterogamiya (harakatchan, lekin urg‘ochisi yirik – xlamidomonada), oogamiya (yirik harakatsiz tuxum hujayra va mayda spermatozoid yoki spermiy). Hayvonlarda gametogenez jinsiy bezlarda kechadi: ko‘payish (mitoz), o‘sish, yetilish (meyoz) va shakllanish zonalari; spermatogenezda 1 hujayradan 4 ta spermatozoid, ovogenezda 1 ta yirik tuxum hujayra va 3 ta mayda hujayra (keyin nobud bo‘ladi) hosil bo‘ladi. Gulli o‘simliklarda changdonda meyoz va mitoz orqali chang donasi (2 spermiy), urug‘kurtakda murtak xaltasi (tuxum hujayra va 2 yadroli markaziy hujayra) rivojlanadi. Qo‘sh urug‘lanishda bitta spermiy tuxum hujayra bilan qo‘shilib zigotani (2n), ikkinchisi markaziy hujayra bilan qo‘shilib endospermni hosil qiladi; urug‘kurtakdan urug‘, tugunchadan meva paydo bo‘ladi. Infuzoriyalarda konyugatsiya (yadro almashish) irsiy axborotni yangilaydi, lekin nasl sonini oshirmaydi. Partenogenezda tuxum urug‘lanmasdan rivojlanadi (asalarida trutenlar).
«Gametalar uchrashuvi». Juftliklar spermatogenez va ovogenez zonalarini qog‘ozda chizib, hujayralar sonini (1 → 4 va 1 → 1 + 3) to‘ldiradi.