4-laboratoriya mashg‘uloti
Laboratoriya maqsadi – qush (havo muhiti), baliq (suv muhiti) va toshbaqa (quruqlik, cho‘l) tuzilishidagi moslanish belgilarini aniqlash. Jihozlar: o‘qituvchi ko‘rsatadigan qafasdagi qush yoki qush patlari to‘plami, akvariumdagi baliqlar (yoki rasmlari), toshbaqa (tirik burchakda yoki rasmi), lupa, daftar. Xavfsizlik va odob: tirik hayvonlarni faqat o‘qituvchi ko‘rsatganda, bezovta qilmay, shisha va qafasni urmasdan kuzating; ularga o‘zingiz oziq bermang; hayvonni ushlash faqat kattalar yordamida, so‘ng qo‘lni sovunlab yuving (qush, toshbaqa va akvarium suvi bakteriya tarqatishi mumkin). Ish tartibi: 1) qushning tashqi tuzilishini ko‘ring: tana shakli (oqim chiziqli), patlar (konturli va par), qanot, dum, tumshuq; 2) zoologiyadan bilganingizga tayanib ichki tuzilishdagi belgilarni yozing: yengil, kovak suyaklar, ko‘krak suyagida toj, to‘rt kameradan iborat yurak, havo xaltachali o‘pka, tishsiz tumshuq; 3) baliqda tana shakli, tangachalar va shilimshiq, suzgichlar, yon chiziq, jabra; 4) toshbaqada karapaks (qalqon), shox qoplam, qalin oyoqlar, suv tejash, kecha-kunduzgi xulq; 5) har bir guruh uchun jadval to‘ldiring: belgi – qaysi vazifa uchun; 6) moslanishning nisbiyligiga misol yozing (pingvin va tuyaqush uchmaydi, baliq suvdan chiqsa nobud bo‘ladi). Xulosa: tuzilish va funksiya muhitga moslashgan, biroq moslanish faqat o‘z sharoitida foydali.
«Moslanish detektivi»: har bir guruh qushning, baliqning yoki toshbaqaning rasmini oladi va 5 ta moslanish belgisini ko‘rsatadi.