ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi10-sinf · 27-hafta

165 % — soxta so‘rovmi?

🎯 Missiya: «Futbol 62 %, shaxmat 55 %, kitobxonlik 48 % — jami 165 %, demak so‘rov soxta» — rostmi?

Dushanba

AzizMaktab chatida post: «So‘rov soxta! Futbolga 62 %, shaxmatga 55 %, kitobxonlikka 48 % — jami 165 %! Albatta, soxta!»
MalikaTa’tildan keyingi birinchi da’vo: «Bahorgi to‘garaklar» so‘rovi (200 o‘quvchi) haqida. Avval postning tiliga qaraymiz.
Zarina«Albatta» — , ishonchni bildiradi. Kirish birliklari so‘zlovchi munosabatini ifodalaydi va gap bo‘lagi emas: ishonch (albatta, shubhasiz), taxmin (ehtimol, balki, shekilli), his (afsuski, xayriyat), fikr egasi (menimcha), tartib va xulosa (birinchidan, xullas).
AnvarUlar vergul bilan ajratiladi: «Albatta, so‘rov soxta». Ilmiy va rasmiy uslubda asosan tartib va xulosa birliklari ishlatiladi. «Albatta» ishonch uyg‘otadi, lekin isbot emas.
JasurHisobotni shunday yozamiz: «Birinchidan, so‘rov shaklini ko‘ramiz; ikkinchidan, foizlar asosini; xullas, hukm chiqaramiz.»
Birinchi kalit: «albatta» ishonch bildiradi, dalil emas.
Ona tili

Qulf 1: «Albatta, soxta!»

Topshiriq: Qaysi biri tartib va xulosa bildiruvchi kirish so‘z?

🔑 Kalit: Post «albatta» deb ishonch bildiradi, lekin so‘rov usuli va hisob asosini ko‘rsatmaydi.

AnvarSo‘rov formasida lar bor: futbol, shaxmat, kitobxonlik. Holati mantiqiy xossasida: belgilangan — True. Istalgancha bayroqcha bir vaqtda belgilanishi mumkin.
ZarinaDemak, javoblar soni ishtirokchilardan ko‘p bo‘lishi mumkin: 200 o‘quvchi, 124 + 110 + 96 = 330 javob.
JasurHisoblash uchun : var n: array of Integer; elementlari n…n. Lokal o‘zgaruvchi protsedura tugagach yo‘qoladi. OnCreate’da tsikl bilan nolga tenglaymiz.
MalikaAmaliyotda «Pitsa buyurtmasi»: asosi 30 000, pishloq +5 000, qo‘ziqorin +4 000, zaytun +3 000: if CheckBox1.Checked then s := s + 5000; Qo‘lda tekshiramiz: pishloq va qo‘ziqorin — 30 000 + 5 000 + 4 000 = 39 000.
AnvarBizning so‘rovda har bir ishtirokchi o‘rtacha 330 : 200 = 1,65 ta bayroqcha belgilagan.
Ikkinchi kalit: bayroqchali so‘rovda foizlar yig‘indisi 100 % dan oshishi tabiiy.
Informatika

Qulf 2: Bayroqchali so‘rov

Topshiriq: Pishloq va zaytunli pitsa necha so‘m turadi?

🔑 Kalit: So‘rovda istalgancha bayroqchani belgilash mumkin: 200 kishidan 330 javob, foizlar yig‘indisi 165 % bo‘lishi tabiiy.

Seshanba

JasurNavro‘z musobaqasidan keyingi topshiriq: z₁ = 2(cos π/6 + i sin π/6), z₂ = 3(cos π/3 + i sin π/3).
Anvarda modullar ko‘paytiriladi, argumentlar qo‘shiladi: z₁z₂ = 6(cos π/2 + i sin π/2) = 6i.
Zarinada modullar bo‘linadi, argumentlar ayriladi: z₁/z₂ = (2/3)(cos(−π/6) + i sin(−π/6)).
Malika: zⁿ = rⁿ(cos nφ + i sin nφ). (1 + i)¹⁰: r = √2, φ = π/4; r¹⁰ = 32, 10φ = 5π/2 = 2π + π/2, demak natija 32i.
JasurBir post «(1 + i)¹⁰ = 1024, xuddi 2¹⁰ kabi» deydi. Modul 2 emas, √2: javob noto‘g‘ri.
Qoidani aralashtirsak, natija buziladi. Foizda ham: asosini aralashtirmaymiz.
Matematika

Qulf 3: Modullar va argumentlar

Topshiriq: (1 + i)¹⁰ nimaga teng?

ZarinaWe enjoy checking claims, and we decided to publish our results. A gerund works like a noun: Checking claims is useful.
AnvarSome verbs take only a gerund: enjoy, avoid, finish, mind, suggest. Others take an infinitive: want, decide, hope, plan, promise.
JasurThe infinitive shows purpose: We use a calculator to check the percentages. A participle works like an adjective: an interesting survey, a broken link.
MalikaThe textbook mentions the popular “learning styles” model: visual learners like diagrams, auditory learners like discussion, kinesthetic learners learn by doing. Researchers have found little evidence that teaching to one “style” helps, but variety helps everyone, so we’ll use all three in our report.
Hisobotda diagramma, muhokama va o‘zimiz sinash bo‘ladi.
Ingliz tili

Qulf 4: Gerunds and infinitives

Topshiriq: Complete: “We avoid ___ without checking.”

Chorshanba

AnvarKompyuter xonasida uzaytirgich: nega ingichka va uzun sim isiydi? γ = 1/R, birligi 1 S = 1/Ω. Metallda tok — erkin elektronlarning tartibli harakati; ular ionlarga urilishi qarshilikni beradi.
ZarinaOm qonuni: I = U/R = γU. Qarshilik R = ρl/S: ρ — , l — uzunlik, S — kesim yuzi.
JasurMis: γ ≈ 58 MS/m, ρ ≈ 1,7·10⁻⁸ Ω·m. 10 m uzunlikdagi, kesimi 1 mm² = 10⁻⁶ m² sim: R = 1,7·10⁻⁸ · 10 / 10⁻⁶ ≈ 0,17 Ω. Alyuminiy γ ≈ 36 MS/m, qarshiligi kattaroq.
MalikaDoimiy haroratda metall uchun — to‘g‘ri chiziq. Nixromdan isitgich spirali yasaladi. Metallarda qarshilik harorat bilan ortadi, elektrolitlarda o‘tkazuvchanlik ortadi.
Kattalikni baholashdan oldin shartlarni ko‘ramiz: uzunlik, kesim, harorat. So‘rovda ham shart bor: asos — kim va nechta.
Fizika

Qulf 5: Qarshilik va o‘tkazuvchanlik

Topshiriq: Sim qarshiligining formulasi qaysi?

JasurKimyo to‘garagida lar: karbon kislota va spirtdan suv ajralib hosil bo‘ladi, umumiy formula R–COO–R′.
Zarina qaytar, konsentrlangan H₂SO₄ bilan: CH₃COOH + C₂H₅OH ⇌ CH₃COOC₂H₅ + H₂O. Nomi: etil etanoat (etil asetat).
AnvarPast efirlar xushbo‘y uchuvchan suyuqliklar: etil butanoat ananas, izoamil asetat banan hidi beradi; oziq-ovqat, parfyumeriya va erituvchi sifatida ishlatiladi.
MalikaAsosiy xossa — : kislotada qaytar, ishqorda qaytmas: CH₃COOC₂H₅ + NaOH → CH₃COONa + C₂H₅OH — . Izomerlar: C₂H₄O₂ — sirka kislota va metil format.
Bir xil formula — turli sinf. Foiz ham shunday: raqam bir xil bo‘lsa-yu, asosi boshqa bo‘lsa, ma’nosi boshqa.
Kimyo (Organik kimyo)

Qulf 6: Banan hidi

Topshiriq: Ananas hidi qaysi efirda?

ZarinaBiologiya laboratoriyasi 4: qush, baliq va toshbaqada ni topamiz. Tirik hayvonni faqat o‘qituvchi ko‘rsatganda kuzatamiz, bezovta qilmaymiz, oziq bermaymiz; keyin qo‘lni sovun bilan yuvamiz — ular bakteriya tashishi mumkin.
AnvarQush: oqim shaklli tana, pat, qanot; ichki belgilar — yengil g‘ovak suyaklar, ko‘krak suyagida kil, to‘rt kamerali yurak. Baliq: tangalar va shilimshiq, lar, yon chiziq, jabra. Toshbaqa: , shox qoplama, suvni tejash.
JasurMoslanish nisbiy: pingvin va tuyaqush uchmaydi, baliq quruqlikda halok bo‘ladi.
Malika darvinizmni genetika, populyatsiya genetikasi va ekologiya bilan birlashtirgan. Elementar birlik — populyatsiya, hodisa — gen fondining o‘zgarishi, yo‘naltiruvchi omil — faqat tabiiy tanlanish.
Zarina tur ichida kuzatiladi; millionlab yil davom etadi va bilvosita dalillar (qazilma, solishtirish) bilan o‘rganiladi.
Nazariya ham dalillar bilan tekshiriladi. Tirik jonni esa bezovta qilmaymiz.
Biologiya

Qulf 7: Qush, baliq, toshbaqa

Topshiriq: Evolyutsiyaning elementar birligi nima?

Payshanba

ZarinaMehnatni muhofaza qilish: ish beruvchi xavfsiz ish joyi tashkil etishi, berishi, kerak bo‘lsa maxsus kiyim va himoya vositasi berishi shart. Xodim ga rioya qilib, xavf haqida xabar beradi.
AnvarHayotga jiddiy xavf tug‘ilsa, xodim xabar berib, xavf bartaraf etilguncha ishni to‘xtatishi mumkin: buning uchun haq yoki ishidan mahrum bo‘lmaydi. da ish beruvchi yordam beradi va zararni qoplaydi.
JasurVoyaga yetmaganlar og‘ir, zararli, xavfli va tungi ishga, yer osti ishiga, og‘ir yuk ko‘tarishga jalb qilinmaydi; ishga olinganda tibbiy ko‘rikdan o‘tadi, ish vaqti qisqaroq.
MalikaDin tarixida bugun: — o‘z dinini boshqalarga yetkazish faoliyati; — bir konfessiya a’zolarini boshqasiga tortishga urinish. Tarixda missionerlar maktab va kasalxona qurgan, kitob tarjima qilgan; faoliyati ba’zan bahsli bo‘lgan.
ZarinaInson huquqlari deklaratsiyasining 18-moddasi e’tiqodni o‘zgartirish va bildirish erkinligini tan oladi; qonun bilan jamoat xavfsizligi, tartib va boshqalarning huquqlari uchun cheklanishi mumkin; majburlash taqiqlanadi.
AnvarDarslikka ko‘ra O‘zbekiston qonunida prozelitizm taqiqlangan; voyaga yetmaganlarni o‘z va ota-onasining irodasiga zid ravishda diniy tashkilotlarga jalb etish ham taqiqlangan.
JasurYoshlar uchun qoida: kimdir pul, yordam yoki «maxsus imkoniyat» va’da qilib tez qaror qilishga undasa, oila yoki ishonchli kattalar bilan maslahatlashing.
Bu klubimizga ham mos: «Tez ulashing!» degan post bosim qiladi. To‘xtab, tekshiramiz. Dinlarni solishtirmaymiz, e’tiqodni tekshirmaymiz.
Davlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixi

Qulf 8: Tez qaror qilma

Topshiriq: Xavf tug‘ilsa, xodim nima qilishi mumkin?

🔑 Kalit: Tez qaror qilishga undovchi bosim oldida to‘xtab, tekshiramiz yoki kattalar bilan maslahatlashamiz.

AnvarO‘zbekiston tarixi: IV (1946–1950) va V (1951–1955) besh yillik rejalarda mablag‘ning ko‘pi darslikka ko‘ra og‘ir sanoatga sarflangan, u asosan paxtachilikka xizmat qilgan. Yengil sanoat rejalari bajarilmagan.
ZarinaZich joylashgan hududlardagi ayrim kimyo zavodlari (Chirchiq elektrokimyo kombinati, Yangiyo‘l biokimyo zavodi) havoni ifloslantirgan.
JasurTransport: 600 km li Chorjo‘u–Qo‘ng‘irot temir yo‘lida ish 1947-yilda boshlangan, 1947-yilda Toshkentda birinchi trolleybus yurgan; Tu-104 samolyotlari 1950-yillar o‘rtasidan, Toshkent aylanma yo‘li 1959–1968-yillarda qurilgan.
MalikaDarslikka ko‘ra iste’mol mollari bilan ta’minlanish Ittifoq o‘rtacha darajasidan past qolgan.
Anvar«Sinfning 60 %» va «maktabning 60 %» — ikki xil butun! Foiz asosisiz ma’no bermaydi. Bizning so‘rovda asos — 200 ishtirokchi, javoblar esa 330 ta.
Uchinchi kalit: foiz qaysi butunga nisbatan ekanini so‘raymiz.
O‘zbekiston tarixi

Qulf 9: Foiz va butun

Topshiriq: Foiz ma’no kasb etishi uchun nima kerak?

🔑 Kalit: Foiz asosga bog‘liq: «sinfning 60 %» va «maktabning 60 %» boshqa-boshqa; bizda asos — 200 ishtirokchi, javoblar 330 ta.

Juma

ZarinaAdabiyotda Abdulla Oripovning (1941–2016) «Ko‘rgan-bilganlarim» va «Munojotni tinglab» asarlari. Darslik «Ko‘rgan-bilganlarim»dan parcha beradi — . Mazmunini aytmaymiz: kitobxonlik to‘garagida o‘qiymiz.
Anvar«» — nolali kuy; — shoirning biror narsaga yuzlanishi; — ma’yus, motam ruhidagi she’r turi. Bular tahlil kalitlari.
JasurRus tilida: A. S. Pushkinning «Станционный смотритель» qissasi — «Повести Белкина» (1831) turkumidan; 1830-yil kuzida yozilgan; turkumda beshta qissa bor. Mazmunini aytmaymiz.
MalikaAtamalar: (qissa), (voqealar zanjiri), (pochta bekati nazoratchisi), «маленький человек» — «kichik odam» mavzusi.
Kitob ham, qissa ham tafsilotsiz: nomi va muallifi bilan. O‘zimiz o‘qiymiz.
AdabiyotRus tili

Qulf 10: Nom va muallif

Topshiriq: «Станционный смотритель» qaysi turkumga kiradi?

MalikaKalitlar: 1) «Albatta» ishonch bildiradi, dalil emas; 2) bayroqchali so‘rovda istalgancha variant belgilanadi: 330 javob / 200 kishi = 1,65, foizlar yig‘indisi 165 %; 3) foiz asosi — 200 ishtirokchi.
AnvarPostning hisobi to‘g‘ri: 62 + 55 + 48 = 165. Noto‘g‘ri — undan chiqarilgan «soxta» xulosasi.
ZarinaHukm: NOTO‘G‘RI. So‘rov soxta emas. Tashkilotchilar so‘rov shaklini va asosni yozib qo‘ysa, chalkashlik bo‘lmasdi.
JasurAziz, post muallifiga yumshoq tilda tushuntir: ayblamaymiz, tuzatishga taklif qilamiz.
Rozimiz. Hisobotni yozamiz.
InformatikaMatematika

Qulf 11: Hukm

Topshiriq: Hukmni qaysi kalitlar hal qildi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 12 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaKimyo (Organik kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

165 % — soxtalik belgisi emas — NOTO‘G‘RI

Da’vo: «So‘rovda foizlar yig‘indisi 165 %, demak u soxta». Hukm: NOTO‘G‘RI. Postning hisobi to‘g‘ri (62 + 55 + 48 = 165), lekin so‘rovda bayroqchalar bor edi: har kim istalgancha variantni belgilagan, 200 kishidan 330 javob. Foiz asosi — ishtirokchilar. «Albatta» so‘zi dalil emas. Nima qilish kerak: so‘rov shakli va foiz asosini so‘rang.

— 10-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Post «albatta» deb ishonch bildiradi, lekin so‘rov usuli va hisob asosini ko‘rsatmaydi.
  2. So‘rovda istalgancha bayroqchani belgilash mumkin: 200 kishidan 330 javob, foizlar yig‘indisi 165 % bo‘lishi tabiiy.
  3. Tez qaror qilishga undovchi bosim oldida to‘xtab, tekshiramiz yoki kattalar bilan maslahatlashamiz.
  4. Foiz asosga bog‘liq: «sinfning 60 %» va «maktabning 60 %» boshqa-boshqa; bizda asos — 200 ishtirokchi, javoblar 330 ta.

Yulduzli savollar

  1. Pishloq va qo‘ziqorinli pitsa necha so‘m (asos 30 000)?

  2. Trigonometrik shaklda ko‘paytmada argumentlar nima bo‘ladi?

  3. O‘ylab ko‘r: har kim faqat bitta variant tanlasa, foizlar yig‘indisi?

Hikoyadagi darslar