☰ Mundarija · Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)

Kanada, Braziliya va umumiy takrorlash

Darslar 58–60 · 3 ta dars · A. Qayumov, I. Safarov, M. Tillaboyeva, V. Fedorko. Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi), 9-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
60

Umumlashtiruvchi takrorlash

Darslik: 165-bet
MaqsadO‘quv yili davomida o‘rganilgan asosiy tushunchalarni umumlashtirish va dunyo mintaqalari haqida qiyosiy xulosa chiqarish.
Yangi so‘zlar
rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar · developed and developing countriesxalqaro mehnat taqsimoti · international division of labouraholi zichligi · population densityiqtisodiy-geografik o‘rin · economic-geographical position
Tushuntirish

Bu darsda yil davomida o‘rganilgan mavzularni birlashtirasiz. Jahon siyosiy xaritasi, davlatlarning boshqaruv shakli va rivojlanish darajasi bo‘yicha guruhlari, tabiiy resurslar va ekologik muammolar, aholining soni, tarkibi va joylashuvi, jahon xo‘jaligi, uning tarmoqlari va xalqaro aloqalar — bularning hammasi davlatni tavsiflashning asosi. Har qanday davlatni tavsiflash rejasi bir xil: iqtisodiy-geografik o‘rni, boshqaruvi, tabiiy sharoit va resurslari, aholisi, iqtisodiyoti. Yevropa, Osiyo, Afrika, Avstraliya va Amerika davlatlarini solishtirganda umumiy qonuniyatlar ko‘rinadi: boy resurslar o‘z-o‘zidan boylik bermaydi, texnologiya va malakali kadrlar muhim; suv taqchil joylarda aholi daryo va vohalarda to‘planadi; dengizga chiqish va yo‘llar savdoni qulaylashtiradi; tabiiy ofatlar (zilzila, vulqon, qurg‘oqchilik) xo‘jalikka ta’sir qiladi. Raqamlar tez o‘zgaradi, shuning uchun hamisha yangi manbalardan tekshiring. Darslikdagi ba’zi ma’lumotlar 2018-yilga tegishli va hozir eskirgan; bu darsdagi tavsiflarni yangi ma’lumotlar bilan to‘ldiring.

Namunalar
Qonuniyat: Singapur va Yaponiyada resurslar kam, ammo texnologiya va port tufayli boy; Nigeriya neftga boy, lekin boylik tarmoqlar xilma-xilligiga bog‘liq.
Qonuniyat: Misr va O‘zbekistonda aholi daryo vohalarida to‘plangan, chunki quruq iqlimda hayot suv bo‘yida.
Sinfda faoliyat

Daftarga bitta davlatni tanlab, tavsif rejasi bo‘yicha 5 ta jumla yozing, so‘ng uni sinfdoshingiz tanlagan davlat bilan 3 ta belgi bo‘yicha taqqoslang.

Mashq
1
Davlat tavsifining rejasini yozing (beshta band).
2
Uchta qit’adan bittadan eng yirik aholili davlatni yozing.
3
Nima uchun resurs boy bo‘lish davlatni avtomatik boy qilmaydi? Misol keltiring.
4
Nima uchun statistik ma’lumotlarni tez-tez yangilash kerak?