Kanada, Braziliya va umumiy takrorlash

Kanada maydoni bo‘yicha dunyoda ikkinchi (taxminan 10 mln km²), Shimoliy Amerikaning shimolida va unga yondosh orollarda joylashgan. Aholisi taxminan 40 mln, poytaxti — Ottava. Qirg‘oqlari shimolda Shimoliy Muz okeani, sharqda Atlantika, g‘arbda Tinch okean bilan yuviladi; quruqlikda faqat AQSH bilan chegaradosh. Kanada — federatsiya (10 provinsiya va 3 hudud) va Britaniya hamdo‘stligi qirolligi: davlat boshlig‘i rasmiy ravishda Britaniya monarxi, amalda hukumatni bosh vazir boshqaradi. Sharqiy qismi qadimiy platforma — tekislik va past platolar, g‘arbda baland Kordilyera. Foydali qazilmalar juda boy: uran, nikel, mis, rux, oltin, olmos, kaliy tuzlari, neft va gaz (jumladan, neftli qumlar). Hududining taxminan 75 % i sovuq iqlimda: tayga, tundra va arktika cho‘llari, janubda dashtlar; yer, suv va o‘rmon resurslari juda boy, Shimoliy yarim shar o‘rmonlarining katta qismi shu yerda. Aholining tabiiy o‘sishi past, aholi asosan migratsiya hisobiga o‘sadi. Urbanizatsiya 80 % dan ortiq, yirik shaharlari — Toronto, Monreal, Vankuver. Eng yirik ikki millat — kanadalik inglizlar va fransuzlar, shuning uchun ingliz va fransuz tillari rasmiy til; fransuzzabonlarning ko‘pchiligi Kvebek provinsiyasida, madaniy markazi — Monreal. Shimolda va boshqa hududlarda tub aholi — inuitlar va hindular («birinchi millatlar») yashaydi, ularning huquqlari va madaniyatini saqlash masalasi dolzarb. Aholi zichligi dunyoda eng past darajalardan biri (taxminan 4 kishi/km²), aholining to‘rtdan uch qismidan ko‘prog‘i AQSH chegarasiga yaqin janubiy chiziqda yashaydi. Kanada rivojlangan davlat, «Katta yettilik» a’zosi: tog‘-kon sanoati, elektr energiyasi (GES), yog‘och va qog‘oz, mashinasozlik, kimyo. Janubdagi qora tuproqli dashtlarda bug‘doy va moyli ekinlar (raps, soya) yetishtirilib, dunyoning yirik eksportchilaridan biri bo‘ladi.