Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligi

Birlashgan Qirollik — Britaniya orollarini egallagan orol davlat (Yevropa shimoli-g‘arbi); maydoni taxminan 244 ming km², aholisi taxminan 69 mln, poytaxti — London. U Shimoliy dengiz, Irlandiya dengizi va Atlantika okeani bilan o‘ralgan, Fransiya bilan oralig‘ida La-Mansh bo‘g‘izi bor, quruqlikdagi yagona qo‘shnisi esa Irlandiya. Boshqaruv shakli — konstitutsion monarxiya: qirol Charlz III davlat rahbari, amalda hukumatni bosh vazir boshqaradi va parlament hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Qirol yana 14 ta mustaqil davlatning (Kanada, Avstraliya, Yangi Zelandiya va b.) rasmiy rahbari. Mamlakat unitar davlat bo‘lib, Angliya, Shotlandiya, Uels va Shimoliy Irlandiyadan iborat; qolgan uch qismda mahalliy parlament yoki assambleya bor. Birlashgan Qirollik 2020-yil 31-yanvarda Yevropa Ittifoqidan chiqdi (Brexit). Tabiati: janubi-sharqda tekisliklar, shimoli-g‘arbda past va o‘rta tog‘lar (eng baland nuqtasi Ben-Nevis, taxminan 1 345 m); Golfstrim va Atlantika shamollari ta’sirida iqlim mo‘tadil dengiz iqlimi: qish iliq, yomg‘ir ko‘p. Shimoliy dengizda neft va gaz bor, ammo qazib olish kamaymoqda; ko‘mir sanoati deyarli yopilgan. Aholining 80 % dan ortig‘i shaharlarda (London, Birmingem, Manchester, Glazgo, Edinburg); aholi o‘sishi asosan immigratsiyaga bog‘liq; 85 % ga yaqini Angliyada yashaydi. Buyuk Britaniya sanoat inqilobining beshigi, bugun esa iqtisodiyotida xizmatlar yetakchi: London Nyu-York bilan birga jahonning eng yirik moliya markazlaridan. Sanoatda avtomobilsozlik, aviakosmik, kimyo va farmasevtika ajralib turadi; qishloq xo‘jaligida sut-go‘sht chorvachiligi va qo‘ychilik, bug‘doy va arpa. U «Katta yettilik» a’zosi va eng ko‘p sayyoh qabul qiladigan davlatlardan biri.