Xitoy Xalq Respublikasi

Xitoy Xalq Respublikasi Sharqiy Osiyoda joylashgan va Tinch okean dengizlariga chiqadi. Maydoni taxminan 9,6 mln km², u dunyoda eng katta davlatlardan biri (uchinchi yoki to‘rtinchi o‘rinda). Poytaxti — Pekin. U quruqlikda 14 ga yaqin davlat bilan chegaradosh, shuning uchun dunyoda eng ko‘p qo‘shnisi bor mamlakatlardan biri. Davlat tuzumi — sotsialistik respublika, Xitoy Kommunistik partiyasi hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Ma’muriy bo‘linishi: viloyatlar, muxtor rayonlar (jumladan, Shinjon-Uyg‘ur), markazga bo‘ysunuvchi to‘rt shahar hamda ikkita maxsus ma’muriy rayon — Gonkong (1997) va Makao (1999). Sharqda tekisliklar va past tog‘liklar, g‘arbda baland tog‘lar (Tibet tog‘ligi) va cho‘llar joylashgan; shimoldan janubga va g‘arbdan sharqqa taxminan 4–4,5 ming km cho‘zilgani uchun iqlimi xilma-xil. Resurslari boy: ko‘mir, neft, gaz, ko‘plab metall rudalari; Yanszi, Xuanxe kabi yirik daryolar bor, gidroenergetika imkoniyati dunyoda eng katta. Aholisi taxminan 1,4 mlrd kishi, bir necha yil oldin dunyoda birinchi bo‘lgan, 2022-yildan boshlab esa kamaymoqda va Hindiston birinchi o‘ringa chiqdi. 2016-yilgacha «bir oilaga bir bola» siyosati yuritilgan, hozir oilalarga ko‘proq farzand ko‘rishga ruxsat. Xanlar aholining 90 % idan ko‘pini tashkil qiladi, rasmiy 55 ta boshqa xalq, jumladan, uyg‘urlar, tibetliklar, mo‘g‘ullar bor. Aholi juda notekis joylashgan: Xuanxe va Yanszi oralig‘idagi sharqiy tekisliklarda zichlik juda yuqori, Tibet tog‘ligida 1–2 kishi/km². Urbanizatsiya 65 % dan oshgan.