Fors qo‘ltig‘i davlatlari va Janubi-sharqiy Osiyo

Fors qo‘ltig‘i arab davlatlari — Saudiya Arabistoni, Birlashgan Arab Amirliklari (BAA), Ummon, Qatar, Kuvayt va Bahrayn — tabiati, iqtisodiyoti va tuzumi o‘xshash oltita davlat. Bahraynning orollaridan tashqari, hammasi Arabiston yarimorolida joylashgan. Ularning o‘rni qulay: Osiyo, Afrika va Yevropa tutashgan joyda, xalqaro dengiz yo‘llari yonida. Eng yirik davlat — Saudiya Arabistoni (maydoni taxminan 2,15 mln km², aholisi taxminan 35 mln), Qatar, Kuvayt va Bahrayn juda kichik. Boshqaruv shakli — monarxiya: Saudiya Arabistoni, Qatar va Ummonda mutlaq monarxiya, Kuvayt va Bahraynda konstitutsion monarxiya, BAA esa yettita amirlik federatsiyasi. Iqlimi tropik, issiq va quruq: yozda +50 °C dan oshadi, yog‘in yiliga 100 mm dan kam, asosiy tabiat zonasi — tropik cho‘l. Doimiy daryolar yo‘q, shu sababli suv taqchil; dengiz suvini chuchuklashtirish zavodlari ichimlik suvining katta qismini beradi. Eng katta boylik — neft va gaz: Saudiya Arabistoni, Kuvayt va BAA neftga, Qatar, Saudiya Arabistoni va BAA gazga boy; bu mintaqa jahon energetikasi uchun juda muhim. Aholida xorijiy ishchilar ulushi yuqori: BAAda 80–90 % gacha, Qatarda ham ko‘pchilik; ular asosan Janubiy Osiyo va Shimoliy Afrikadan keladi. Urbanizatsiya juda yuqori, Kuvayt, Qatar va Bahraynda deyarli 100 %. Makka va Madina musulmonlar uchun muqaddas shaharlar, har yili millionlab kishi haj va umra uchun keladi. Aholi jon boshiga YIM dunyoda eng yuqorilar qatorida. Neft va gaz sanoatiga tayanib kimyo, neft-kimyo va metallurgiya rivojlangan; hozir davlatlar iqtisodiyotni xilma-xillashtirmoqda: moliya, savdo, aviatransport, turizm, qayta tiklanuvchi energiya. Dehqonchilik suv yetishmasligi tufayli cheklangan, xurmo palmasi an’anaviy ekin, tomchilatib sug‘orish keng qo‘llanadi.