Janubiy Afrika Respublikasi
Janubiy Afrika Respublikasi (JAR) Afrikaning chekka janubida, Atlantika va Hind okeanlari qirg‘og‘ida joylashgan; maydoni taxminan 1,22 mln km², aholisi taxminan 63 mln kishi. U Atlantika va Hind okeanlarini bog‘laydigan muhim dengiz yo‘llari bo‘yida, Keyptaun va Durban kabi yirik portlarga ega. JAR parlament respublikasi, uchta poytaxti bor: Pretoriya (hukumat), Keyptaun (parlament) va Blumfonteyn (Oliy apellyatsiya sudi). Eng yirik shahri va iqtisodiy markazi — Yoxannesburg. Tabiatida Drakon tog‘lari sharqda, Kap tog‘lari janubda, markaz va shimolda Veld platosi, g‘arbda tekisliklar bor. Mamlakat foydali qazilmalarga juda boy: ko‘mir, marganes, xrom, uran, oltin, platina, olmos va boshqa metallar; JAR platina va xrom zaxiralarida dunyoda yetakchi. Iqlimi markaz va g‘arbda issiq quruq, sharqiy va janubiy qirg‘oqda nam subtropik; suv taqchil. Aholining katta qismini mahalliy afrikaliklar tashkil qiladi, taxminan 7 % yevropaliklar nasli, ularning bir qismi — afrikanerlar, ular niderland tilidan kelib chiqqan afrikaans tilida so‘zlashadi; ko‘p tillik kuchli: 12 ta rasmiy til. Aholi sharqiy sanoat rayonlarida va dengiz bo‘yida zich, g‘arbdagi cho‘lda juda siyrak. Tabiiy ko‘payish boshqa Tropik Afrika davlatlariga qaraganda past, urbanizatsiya taxminan 68 %. JAR Afrikaning eng rivojlangan iqtisodiyotlaridan biri: tog‘-kon sanoati, mashinasozlik, avtomobil yig‘ish, kimyo va moliya xizmatlari. Qishloq xo‘jaligi hududning kichik qismida (taxminan 15 %) intensiv; bog‘dorchilik, uzumchilik (vino), qoramol, qo‘y va tuyaqush boqiladi. Turizm — Keyptaun, Kruger milliy bog‘i va dengiz sohillari.
Qishda do‘konda janubiy yarimshar mamlakatlaridan kelgan mevalar sotilishi mumkin, chunki u yerda fasllar teskari: bizda qish bo‘lsa, ularda yoz. Shu sababli import mevalar yil davomida mavjud. Geografik joylashuv fasllar farqini ham belgilaydi.
Meva importchisi janubdan yuk keltiradi, qadoqlovchi mevani tayyorlaydi, fermer navlarni tanlab ekadi.
Hozir Avstraliya yoki Janubiy Afrikada qaysi fasl ekanini yozib, qishda sizga uzoqdan kelgan qaysi meva mumkinligini taxmin qiling.
| Hokimiyat | Shahar |
|---|---|
| hukumat | Pretoriya |
| parlament | Keyptaun |
| sud | Blumfontein |
Xaritada Pretoriya, Keyptaun, Blumfonteyn, Yoxannesburg, Durban, Drakon tog‘lari va Veld platosini belgilab, oltin qazib olinadigan rayonni ajrating.