Osiyo qit’asining geografik o‘rni, chegaralari va siyosiy xaritasi
Osiyo — dunyodagi eng yirik qit’a: maydoni orollar bilan taxminan 44 mln km², aholisi taxminan 4,8 mlrd kishi, ya’ni insoniyatning deyarli 60 % i. U asosan Shimoliy va Sharqiy yarim sharda joylashgan va to‘rtta okean — Shimoliy Muz, Tinch, Hind va (O‘rta hamda Qora dengizlar orqali) Atlantika okeani havzalari — bilan yuviladigan yagona qit’a. Siyosiy xaritada, hisobga qarab, 47–49 ga yaqin mustaqil davlat bor (Rossiyaning Osiyo qismidan tashqari). Ko‘pchiligi Ikkinchi jahon urushidan keyin mustaqil bo‘lgan; eng yoshlari — 1991-yilda mustaqillikka erishgan O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston va Kavkazorti davlatlari hamda 2002-yilda mustaqil bo‘lgan Sharqiy Timor. Maydoni bo‘yicha Xitoy, Hindiston, Qozog‘iston juda katta, Singapur, Bahrayn, Maldiv orollari esa «mitti». Orol davlatlar: Indoneziya, Filippin, Yaponiya, Shri-Lanka, Singapur va boshqalar; dengizga chiqmaydigan taxminan o‘n ikkita davlat, jumladan O‘zbekiston, Qozog‘iston, Mongoliya, Afg‘oniston, Nepal. Boshqaruv shakli bo‘yicha ko‘pchiligi respublika; monarxiyalar: Saudiya Arabistoni, Ummon, Qatar, Bruney (mutlaq), Yaponiya, Tailand, Malayziya, Kambodja, Iordaniya va b. (konstitutsion yoki o‘ziga xos). Federativ davlatlar: Hindiston, Pokiston, Iroq, Malayziya, Nepal, Birlashgan Arab Amirliklari. Osiyo besh subregionga bo‘linadi: Markaziy (O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston), G‘arbiy (Janubi-g‘arbiy), Janubiy, Janubi-sharqiy va Sharqiy Osiyo.
Eksportchi o‘z mahsulotini qaysi bozorga avval chiqarishni tanlayotganda davlatlarni guruhlaydi: qo‘shni yoki yaqinmi, dengizga chiqishi bormi, qaysi tilda gaplashadi. Guruhlash tanlovni osonlashtiradi. Bir xil davlatlarni turlicha guruhlash turli savollarga javob beradi.
Eksportchi bozorlarni guruhlaydi, savdo yarmarkasi tashkilotchisi qatnashchilarni mintaqalar bo‘yicha joylaydi, sayohat agenti yo‘nalishlarni tuzadi.
Sumkangizdagi beshta narsani ikki xil usulda guruhlang va ikkinchi guruhlash qaysi boshqa savolga javob berishini bir gapda yozing.
| Subregion | Davlatlar |
|---|---|
| Markaziy Osiyo | Qozog‘iston, O‘zbekiston |
| G‘arbiy Osiyo | Eron, Saudiya Arabistoni |
| Janubiy Osiyo | Hindiston, Pokiston |
| Janubi-Sharqiy | Vyetnam, Indoneziya |
| Sharqiy Osiyo | Xitoy, Yaponiya |
«Osiyo xaritasi»: kontur xaritada beshta subregionni turli rangda bo‘yab, har biridan bitta davlat va poytaxtini yozish.