Osiyo: o‘rni, resurslari, aholisi va iqtisodiy guruhlari

Osiyo — dunyodagi eng yirik qit’a: maydoni orollar bilan taxminan 44 mln km², aholisi taxminan 4,8 mlrd kishi, ya’ni insoniyatning deyarli 60 % i. U asosan Shimoliy va Sharqiy yarim sharda joylashgan va to‘rtta okean — Shimoliy Muz, Tinch, Hind va (O‘rta hamda Qora dengizlar orqali) Atlantika okeani havzalari — bilan yuviladigan yagona qit’a. Siyosiy xaritada, hisobga qarab, 47–49 ga yaqin mustaqil davlat bor (Rossiyaning Osiyo qismidan tashqari). Ko‘pchiligi Ikkinchi jahon urushidan keyin mustaqil bo‘lgan; eng yoshlari — 1991-yilda mustaqillikka erishgan O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston va Kavkazorti davlatlari hamda 2002-yilda mustaqil bo‘lgan Sharqiy Timor. Maydoni bo‘yicha Xitoy, Hindiston, Qozog‘iston juda katta, Singapur, Bahrayn, Maldiv orollari esa «mitti». Orol davlatlar: Indoneziya, Filippin, Yaponiya, Shri-Lanka, Singapur va boshqalar; dengizga chiqmaydigan taxminan o‘n ikkita davlat, jumladan O‘zbekiston, Qozog‘iston, Mongoliya, Afg‘oniston, Nepal. Boshqaruv shakli bo‘yicha ko‘pchiligi respublika; monarxiyalar: Saudiya Arabistoni, Ummon, Qatar, Bruney (mutlaq), Yaponiya, Tailand, Malayziya, Kambodja, Iordaniya va b. (konstitutsion yoki o‘ziga xos). Federativ davlatlar: Hindiston, Pokiston, Iroq, Malayziya, Nepal, Birlashgan Arab Amirliklari. Osiyo besh subregionga bo‘linadi: Markaziy (O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston), G‘arbiy (Janubi-g‘arbiy), Janubiy, Janubi-sharqiy va Sharqiy Osiyo.