Hindiston Respublikasi

Hindiston Janubiy Osiyodagi eng yirik davlat; maydoni taxminan 3,3 mln km² (dunyoda 7-o‘rin), poytaxti — Dehli (Nyu-Dehli). 2023-yildan beri Hindiston dunyoda aholisi eng ko‘p davlat: aholisi taxminan 1,4 mlrd kishi, Xitoydan o‘zib ketdi. U Hindiston yarimorolida, Arabiston dengizi va Bengal qo‘ltig‘i orasida, Yevropa va Osiyoni bog‘laydigan serqatnov dengiz yo‘llari yonida joylashgan, bu uning iqtisodiy-geografik o‘rnini qulay qiladi. Davlat parlament respublikasi va federatsiya: 28 ta shtat va 8 ta ittifoq hududidan iborat; Dehli — alohida hudud. Tabiati xilma-xil: shimolda dunyoning eng baland Himolay tog‘lari, Gang-Braxmaputra tekisligi, janubda Dekan yassi tog‘ligi, g‘arbda Tar cho‘li. Iqlimi musson tipida: yog‘inning ko‘p qismi iyundan oktabrgacha yog‘adi, Himolay shimoliy sovuq shamollarni to‘sib, qish deyarli sezilmaydi, shu sababli dehqon yiliga ikki-uch marta hosil oladi. Ko‘mir, temir, marganes, boksit, titan va boshqa foydali qazilmalar boy; yirik daryolari — Gang, Braxmaputra, Godavari. Hindiston — dunyodagi eng ko‘p millatli va tilli davlatlardan biri: hind va ingliz tillari rasmiy, yana ko‘plab tillar bor; aholining taxminan 80 % i induizmga e’tiqod qiladi, musulmonlar taxminan 14 %, xristian, sikx, buddistlar ham bor. Urbanizatsiya nisbatan past (taxminan 36 %), eng yirik shaharlar — Mumbay, Dehli, Kolkata, Bangalor. Zichlik Gang vodiysida va sohillarda juda yuqori. Iqtisodiyoti tez o‘sayotgan, YIM bo‘yicha dunyoda eng yirik beshtaliklar qatorida; uni «tafovutlar mamlakati» deyishadi, chunki zamonaviy sanoat va oddiy qishloq xo‘jaligi, boylik va kambag‘allik yonma-yon. Asosiy tarmoqlar: metallurgiya, mashinasozlik, kimyo, to‘qimachilik; Bangalor axborot texnologiyalari markazi. Qishloq xo‘jaligida ko‘p kishi band, Hindiston sholi, bug‘doy, shakarqamish, choy, sut va ziravorlar yetishtirishda dunyoda yetakchilardan.