Italiya Respublikasi

Italiya Janubiy Yevropada, O‘rta dengiz bo‘yida, Apennin yarimorolida joylashgan; unga Sitsiliya va Sardiniya orollari ham kiradi. Maydoni taxminan 301 ming km², aholisi taxminan 59 mln, poytaxti — Rim. Shimolda Fransiya, Shveysariya, Avstriya va Sloveniya bilan chegaradosh; uning hududi ichida San-Marino va Vatikan davlatlari joylashgan — bunday davlatlar anklav deyiladi. Italiya — parlamentar respublika va unitar davlat, 20 ta regionga bo‘lingan (5 tasi maxsus maqomli, jumladan Sitsiliya va Sardiniya). Relyefi asosan tog‘li: shimolda Alp, yarimorol bo‘ylab Apennin tog‘lari; ular orasida Padan tekisligi va eng yirik daryo — Po. Italiya seysmik va vulkanik faol: Etna (Yevropadagi eng baland faol vulqon), Vezuviy, Stromboli. Iqlimi — O‘rta dengiz tipidagi subtropik: yoz issiq va quruq, qish iliq va yomg‘irli. Foydali qazilmalari kam, shuning uchun energiya va xomashyo asosan import qilinadi. Aholining tabiiy o‘sishi manfiy, aholi qarimoqda; immigratsiya (ruminlar, albanlar, marokashliklar) qisman tenglashtiradi. Urbanizatsiya taxminan 70 %; yirik shaharlar — Rim, Milan, Neapol, Turin. Katoliklar ko‘pchilik, Vatikan mamlakat ichida. Italiya «Katta yettilik» a’zosi, ammo shimol (Milan va Turin atrofi) boy va sanoatli, janub esa qishloq xo‘jaligiga tayangan va kambag‘alroq. Yetakchi tarmoqlar: mashinasozlik (avtomobil, maishiy texnika), kimyo, moda va yengil sanoat, oziq-ovqat (zaytun moyi, vino, pishloq, pomidor). Turizm eng daromadli tarmoqlardan: Rim, Venetsiya, Florensiya va Kolizey kabi obyektlar; YUNESKO Butunjahon merosi ro‘yxatida Italiya obyektlari eng ko‘p.