☰ Mundarija · Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)

Koreya Respublikasi va Yaponiya

Darslar 44–45 · 2 ta dars · A. Qayumov, I. Safarov, M. Tillaboyeva, V. Fedorko. Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi), 9-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
44

Koreya Respublikasi

Darslik: 123–125-betlar
MaqsadKoreya Respublikasining o‘rni, tabiati, aholisi va iqtisodiyotining asosiy xususiyatlarini ta’riflash.
Yangi so‘zlar
Koreya yarimoroli · the Korean peninsulayangi industrial mamlakat · newly industrialised countrySeul · Seoulkemasozlik · shipbuilding
Tushuntirish

Koreya Respublikasi (Janubiy Koreya) Sharqiy Osiyoda, Koreya yarimorolining janubiy qismida joylashgan. Maydoni taxminan 100 ming km², aholisi taxminan 51–52 mln kishi, poytaxti — Seul. Shimolda Koreya Xalq Demokratik Respublikasi bilan chegaradosh, sharqda Yapon, g‘arbda Sariq dengiz, janubda Koreya bo‘g‘izi bilan o‘ralgan; unga 3 000 ga yaqin orol tegishli, eng kattasi — Chedjudo. Boshqaruv shakli — prezidentlik respublikasi, unitar davlat. Relyefi asosan o‘rtacha balandlikdagi tog‘lardan iborat, shuning uchun dehqonchilikka yaroqli yer kam. Foydali qazilmalari (ko‘mir, volfram, temir va boshqalar) kam, xomashyo asosan import qilinadi. Iqlimi mo‘tadil, musson ta’sirida: yoz issiq va nam, qish sovuq va quruq. Aholining tabiiy o‘sishi juda past, hozir tug‘ilish darajasi dunyoda eng pastlardan biri, shuning uchun aholi qarimoqda va o‘sish to‘xtagan. Urbanizatsiya 80 % dan ortiq, aholining katta qismi Seul va uning atrofida, shuningdek Pusan, Tegu, Inchxon shaharlarida yashaydi. Aholi deyarli bir millatli (koreyaliklar). Zichlik taxminan 500 kishi/km² bo‘lib, tekis g‘arbiy va janubiy qirg‘oqlarda juda yuqori. Davlat 1960–80-yillardan boshlab tez sanoatlashgan va yangi industrial mamlakatlar qatoriga o‘tgan. Asosiy tarmoqlar: avtomobilsozlik, kemasozlik, elektronika (yarimo‘tkazgichlar), metallurgiya, neft-kimyo; «Samsung», «Hyundai» kabi yirik transmilliy korporatsiyalar bor. Dehqonchilikda sholi, sabzavot, meva muhim. Mamlakat jahonning yirik eksportchilaridan biri, O‘zbekistonning muhim savdo va investitsiya hamkori.

Namunalar
Nega kemasozlik rivojlangan: uch tomondan dengiz, ko‘plab portlar, malakali mehnat va zamonaviy zavodlar; mamlakat dunyodagi yirik kema quruvchilardan biri.
Zich aholi: tog‘li relyef tufayli odamlar tekis g‘arbiy va janubiy sohillarda to‘planadi, shuning uchun Seul atrofida zichlik juda yuqori.
Sinfda faoliyat

Xaritada Seul, Pusan, Inchxon, Chedjudo, Sariq va Yapon dengizlarini belgilab, nega zavodlar sohilda ko‘pligini yozing.

Mashq
1
Koreya Respublikasining poytaxti qaysi shahar?
2
Koreya Respublikasi qaysi tarmoqlarda dunyoda yetakchi? Ikkitasini yozing.
3
Aholi zichligi taxminan 500 kishi/km². Maydoni 100 ming km² bo‘lsa, aholisi necha ming kishi?
4
Nima uchun Koreya Respublikasi xomashyoni import qiladi, ammo boy davlat?