Jahon transporti va xalqaro iqtisodiy aloqalar

Transport ishlab chiqarish va aholini yuk va yo‘lovchi tashish bilan ta’minlaydi, mamlakatlar o‘rtasida tovar almashinuvini bog‘laydi; shu sabab uni jahon xo‘jaligining «qon tomiri» deyishadi. Quruqlik transporti — temir yo‘l, avtomobil va quvur; suv transporti — dengiz va daryo; shuningdek havo transporti. Avtomobil transporti «eshikdan eshikkacha» tashiy olgani uchun eng ommabop; avtomobil yo‘llari uzunligi bo‘yicha AQSH, Hindiston, Xitoy oldinda. Temir yo‘l uzoq masofaga katta hajmdagi yukni tashishga qulay, uning yirik tarmoqlari AQSH, Xitoy, Rossiya, Hindistonda; Xitoy tez yurar poyezdlar tarmog‘i bo‘yicha dunyoda birinchi. Quvurlar neft va gazni arzon va ekologik jihatdan toza tashiydi. Dengiz transporti xalqaro yuk tashishning hajm jihatidan taxminan 80 % ini bajaradi; eng yirik portlar orasida Shanxay, Singapur, Rotterdam bor, Panama, Liberiya, Marshall orollari bayrog‘i ostida ko‘p kema suzadi. Suvaysh va Panama kanallari qit’alar orasidagi yo‘lni qisqartiradi; Gibraltar, Xormuz, Malakka, Bosfor, La-Mansh kabi bo‘g‘izlardan kemalar ko‘p o‘tadi. Havo transporti eng tez va qimmat, yo‘lovchilar uchun ahamiyati ortmoqda; Atlanta, Dubay, London aeroportlari eng gavjumlar qatorida. O‘zbekiston ichki kontinental bo‘lgani uchun uning savdosi temir yo‘l, avtomobil va havo transportiga hamda qo‘shni davlatlar yo‘llariga bog‘liq.