Rossiya Federatsiyasi: tabiati va xo‘jaligi

Rossiya Federatsiyasi maydoni (17,1 mln km²) bo‘yicha dunyodagi eng yirik davlat; u Sharqiy Yevropa va Shimoliy Osiyoda joylashgan, Yevropa va Osiyo qismlarini Ural tog‘lari ajratadi. Poytaxti — Moskva, aholisi taxminan 144–146 mln kishi (manbaga qarab; aholi soni bo‘yicha dunyoda 9-o‘rin atrofida). Qirg‘oqlari Shimoliy Muz, Tinch va Atlantika (Boltiq, Qora dengiz) havzalaridagi dengizlar bilan yuviladi. Quruqlikda 14 davlat bilan chegaradosh (Xitoy ham shuncha), Yaponiya va AQSH bilan esa dengiz orqali chegaradosh; Boltiq bo‘yidagi Kaliningrad viloyati asosiy hududdan ajralgan eksklav. Davlat boshqaruvi — aralash (yarim prezidentlik) respublika; tuzilishi — federatsiya, unda respublikalar, o‘lkalar, viloyatlar, avtonom okruglar va federal shaharlar bor. Ba’zi hududlarning maqomi xalqaro maydonda bahsli va ko‘p davlatlar tomonidan tan olinmaydi. Hududining 70 % ga yaqini tekislik (Sharqiy Yevropa va G‘arbiy Sibir tekisliklari); baland tog‘lar sharq va janubda (Kavkaz, Oltoy, Sayan). Iqlimi asosan mo‘tadil, subarktik va arktik; ko‘p joyda abadiy muzliklar bor, hududning katta qismida qishloq xo‘jaligi uchun issiqlik yetishmaydi. Tabiat zonalari: tundra, tayga, aralash va keng bargli o‘rmonlar, o‘rmon-dasht va dasht. Resurslarga juda boy: tabiiy gaz, neft, ko‘mir, temir rudasi, nikel, oltin, olmos, o‘rmon va suv; yirik daryolari — Volga, Ob, Yenisey, Lena, Amur; Baykal — dunyodagi eng chuqur ko‘l va Yer yuzidagi chuchuk suvning taxminan beshdan bir qismini saqlaydi. Aholisi notekis joylashgan (o‘rtacha zichlik 1 km² ga taxminan 8–9 kishi), asosiy qismi g‘arbiy va janubiy hududlarda; urbanizatsiya darajasi taxminan 75 %. Moskva (13 mln dan ortiq) va Sankt-Peterburg eng yirik shaharlar. Aholining taxminan 80 % i ruslar, yuzdan ortiq boshqa xalqlar (tatarlar, boshqirdlar, chechenlar, chuvashlar va b.) yashaydi. Eng ko‘p tarqalgan din — pravoslav xristianlik; tatarlar, boshqirdlar va Shimoliy Kavkaz xalqlari orasida islom, buryatlar, qalmiqlar va tuvaliklar orasida buddizm keng tarqalgan.