Tugamaydigan va tiklanadigan tabiiy resurslar geografiyasi
Agroiqlimiy resurslar — iqlimning qishloq xo‘jaligi uchun imkoniyatlari; ularni asosan +10 °C dan yuqori samarali haroratlar yig‘indisi va namlanish koeffitsiyenti (yog‘in miqdorining mumkin bo‘lgan bug‘lanishga nisbati) belgilaydi. Ekvator atrofida issiqlik juda ko‘p, shuning uchun yiliga ikki-uch hosil olish mumkin; qutblarga yaqin joylarda esa ekin yetishtirish qiyin. Yer resurslari ichida ishlov beriladigan yerlar eng qimmatli: ular jahon yer fondining taxminan o‘ndan bir qismini egallasa-da, oziq-ovqatning asosiy qismini beradi, yaylovlar esa yer fondining taxminan chorak qismini tashkil qiladi. Eroziya, sho‘rlanish, botqoqlanish va shaharlarning kengayishi yerlarni qisqartirmoqda. Chuchuk suv gidrosferaning atigi 2,5 % ini tashkil qiladi, uning ko‘pi muzliklarda; asosiy manba daryolar bo‘lib, suv Braziliya, Rossiya, Kanada, AQSH, Indoneziya kabi davlatlarda mo‘l, qurg‘oqchil o‘lkalarda kam. Biologik resurslarning asosi o‘rmonlar bo‘lib, ular quruqlikning qariyb uchdan bir qismini egallaydi: shimolda ignabargli tayga (Rossiya, Kanada), tropiklarda keng bargli o‘rmonlar (Braziliya, Kongo DR, Indoneziya). Geotermal energiya tektonik faol hududlarda — Islandiya, Yaponiya, Yangi Zelandiya, Filippin, Italiya, Meksika, AQSHning g‘arbida — ishlatiladi.
Qovun uzoq, issiq va quruq yoz bo‘lgan joyda shirin pishadi, salqin va nam joyda esa shirinligi kamroq bo‘ladi. Dehqon ekin tanlashda issiqlik va namlikni hisobga oladi. Shu sababli har bir hudud o‘ziga xos mahsulotlari bilan tanilgan.
Agronom iqlim xaritalariga qarab ekin tanlaydi, uzumchilik rejalashtiruvchisi bog‘ uchun joy tanlaydi, fermer maslahatchisi sug‘orish vaqtini aytadi.
Yashagan joyingizda o‘simliklar ochiq havoda o‘sishi uchun yetarlicha issiq bo‘ladigan oylarni jadvalga yozing.
«Resurs va mamlakat» juftliklari: o‘quvchilar kartochkalarni moslashtiradi (geotermal – Islandiya, tayga – Rossiya, tropik o‘rmon – Braziliya, suv omborlari – Xitoy).