Izoxorik jarayon
Gazning massasi va hajmi o‘zgarmaganda holat o‘zgarishi izoxorik jarayon deyiladi («xoros» – hajm). V = const bo‘lgan ikki holat uchun holat tenglamalarini hadma-had bo‘lsak, p₁/T₁ = p₂/T₂ chiqadi. Bu 1787-yilda J. Sharl tajribada topgan qonun: o‘zgarmas hajmda berilgan massali gaz bosimining absolyut temperaturaga nisbati o‘zgarmas, ya’ni p ∝ T. (Ingliz tilidagi ko‘p darsliklarda bu ikki nom almashgan: V ∝ T «Charles’s law», p ∝ T esa «Gay-Lussac’s law» deyiladi.) Izoxora p–T grafikda koordinata boshidan chiquvchi to‘g‘ri chiziq. MKN bo‘yicha sabab: gaz qizisa, molekulalar tezroq harakatlanadi va devorga kuchliroq va tez-tez uriladi, hajm esa o‘zgarmagani uchun bosim ortadi. Izoxorik jarayonda gaz ish bajarmaydi, chunki hajm o‘zgarmaydi. Yopiq idishdagi gazni qizdirish xavfli: germetik idish, aerozol qutisi yoki ballonlarni hech qachon olovga yaqinlashtirmang.
Kuzatuv (faqat o‘qituvchi ko‘rsatadi): yopiq plastik shishani sovuq xonada mahkam yopib, so‘ng issiq (40 °C dan oshmagan) suvga solib, shisha devorlari qanday o‘zgarishini ko‘rsating. O‘quvchilar qaynoq suv va olov bilan ishlamaydi; shishani qizdirish yoki yopiq idishni isitish taqiqlanadi.