Laboratoriya ishi. Linzaning optik kuchini aniqlash
Maqsad yig‘uvchi linzaning F va D ini o‘lchashdir. Lampa (buyum), linza va ekranni bir to‘g‘ri chiziqda, bir balandlikda joylashtiramiz. Lampani faqat o‘qituvchi yoqadi va o‘chiradi; uning shishasi qizib ketadi, tegmang, simlarini ushlamang. Linzani lampadan d₁ masofada qo‘yib, ekranni surib, lampa tolasining aniq tasviri hosil bo‘ladigan joyni topamiz va linzadan ekrangacha f₁ ni o‘lchaymiz. Tajribani d₂ va d₃ da takrorlaymiz. Har bir juft uchun F = df/(d + f) ni hisoblaymiz, so‘ng Fo‘rt = (F₁ + F₂ + F₃)/3 va D = 1/F_o‘rt. Keyin d = 2F, F < d < 2F va d < F holatlarini sinab, tasvirning turini kuzatamiz: d < F da ekranda tasvir bo‘lmaydi, chunki tasvir mavhum.
Optik ko‘zoynak linzasini tekshirayotganda uzoqdagi deraza tasvirini devordagi oq qog‘ozga aniq tushirish mumkin. Deraza juda uzoqda bo‘lgani uchun f ≈ F. Agar tasvir linzadan 33 cm da aniq bo‘lsa, F ≈ 33 cm, D = 1 : 0,33 ≈ 3 dptr.
Optiklar va maktab laboratoriya xodimlari linza quvvatini o‘lchaydi, teleskop yasovchilar obyektiv fokus masofasini aniqlaydi, kamera ishlab chiqaruvchilar linzalarni partiya bo‘yicha tekshiradi.
Agar lupa yoki katta qavariq linza bo‘lsa, xira xonada boshqa xona devoridagi deraza yoki lampa tasvirini oq qog‘ozga tushiring va tasvir aniq bo‘lgan masofa oralig‘ini belgilab, o‘rtachasini oling. Quyoshni hech qachon yo‘naltirmang.
Jadval tuzing: tajriba №, d, f, F, Fo‘rt, D. Tasvirning kattaligini d = 2F va F < d < 2F da solishtiring: qaysi holatda tasvir kattaroq? Natijalarni tahlil qilib, o‘lchash xatolari manbalarini yozing (aniq tasvirni topishdagi noaniqlik, masofalarni o‘lchash).