To‘la ichki qaytish
Nur optik zichroq muhitdan (n₁ katta) siyrakroq muhitga (n₂ < n₁) o‘tganda sinish burchagi tushish burchagidan katta bo‘ladi: sin β = (n₁/n₂)·sin α. Tushish burchagi oshganda β = 90° bo‘ladigan chegaraviy burchak α₀ ga yetiladi, bunda sin α₀ = n₂/n₁. Tushish burchagi α₀ dan katta bo‘lsa, nur ikkinchi muhitga o‘tmaydi va chegaradan to‘la qaytadi – bu to‘la ichki qaytish hodisasi. Shisha–havo uchun α₀ ≈ 42°, suv–havo uchun ≈ 49°, olmos–havo uchun ≈ 24°; olmosning yaltirashi shu sababli. Havodan suvga yoki shishaga o‘tganda to‘la qaytish bo‘lmaydi, chunki n₁ < n₂. Hodisa prizmali ko‘zgularda (durbin, periskop), yo‘l ko‘rsatkichlarida va nur tolali kabellarda qo‘llanadi: tolaning o‘zagi (n katta) qobiqdan (n kichik) iborat, nur o‘zak–qobiq chegarasidan qayta-qayta to‘la qaytib, deyarli yo‘qotishsiz tarqaladi. Nur tolalar internet aloqasida, tibbiyotda (endoskop, vrach bilan) ishlatiladi.
To‘la ichki qaytish: yorug‘lik chiqolmaydi, to‘liq qaytadi
chegaraviy burchak α₀ = 41,8°
Velosiped yoki yo‘l belgisidagi qaytargich mashina chiroqlarida yorqin yonadi. Uning ichida mayda shaffof prizmalar bor: nur ularga chegaraviy burchakdan katta burchak bilan tushib to‘liq ichki qaytadi va yorug‘lik manbaiga qaytib ketadi.
Yo‘l xavfsizligi muhandislari qaytaruvchi belgi va yo‘laklarni tanlaydi, velosiped ishlab chiqaruvchilar reflektor o‘rnatadi, kiyim tikuvchilar ishchi nimchalariga yorug‘lik qaytaruvchi tasma tikadi.
Velosiped, sumka yoki maktab belgisidagi qaytargich yuzasiga yaqinroqdan qarab, uning mayda yoqlardan iborat naqshini ko‘ring. Faqat qarang.
Xavfsiz kuzatish: suv to‘ldirilgan shaffof stakanni ko‘z balandligidan biroz pastroqdan, yon tomondan suv sirtiga qarab ko‘ring: sirt kumushsimon ko‘zguday ko‘rinadi. Bu to‘la ichki qaytish. Stakan ichiga qoshiq botirib, sinish ta’sirini ham kuzating. Lazer ko‘rsatkichlardan ko‘zga yo‘naltirib foydalanmang.