IV bobni takrorlash: test va xulosalar
Suyuqlikda sirt taranglik kuchi F = σl, sirt energiyasi W = σS; ho‘llovchi suyuqlik kapillyarda h = 2σ/(ρgr) balandlikka ko‘tariladi. Qattiq jismlar kristall (tartibli panjara, aniq erish temperaturasi, monokristallda anizotropiya) va amorf (tartibsiz, izotrop, bosqichma-bosqich yumshaydi) bo‘ladi. Deformatsiyada ε = Δl/l₀, σ = F/S va Guk qonuni σ = E|ε|. Kristall erishida va suyuqlik qotishida temperatura o‘zgarmaydi: Q = λm; qaynash temperaturasida bug‘lanishda Q = rm, suv uchun λ ≈ 3,36·10⁵ va r = 2,3·10⁶ J/kg. Bug‘lanish sovitadi, to‘yingan bug‘ suyuqlik bilan dinamik muvozanatda bo‘ladi, qaynash temperaturasi bosimga bog‘liq. Havoning nisbiy namligi φ = ρ/ρ₀·100 % = p/p₀·100 %, shudring nuqtasi bug‘ to‘yinadigan temperaturadir, psixrometr ikki termometr farqidan φ ni beradi.
| Mavzu | Formula |
|---|---|
| sirt tarangligi | F = σl; W = σS |
| kapillyar | h = 2σ / (ρgr) |
| deformatsiya | ε = Δl / l₀; σ = F / S |
| Guk qonuni | σ = E|ε| |
| erish | Q = λm |
| bug‘lanish | Q = rm |
| namlik | φ = ρ / ρ₀ · 100 % |
Yomg‘irdan keyin ko‘lmak qurib ketadi, qishda tom chetida muz hosil bo‘ladi, ertalab oyna tumanlanadi. Hammasida bir xil suv holat o‘zgartiradi: bug‘lanish, muzlash, kondensatsiya. Bu bobni takrorlash ko‘p hodisada bitta g‘oyani ko‘ra bilishni mashq qildiradi.
Gidrologlar suv aylanishini o‘rganadi, ob-havo bashoratchilari bulut va yog‘inni hisoblaydi, sovutgich muhandislari moddaning holat o‘zgarishidan foydalanadi.
Bugun kuzatgan uchta agregat holat o‘zgarishini yozib, har birini to‘g‘ri nomlang (erish, qotish, bug‘lanish, kondensatsiya...).
Takrorlash xaritasi tuzing: sahifada to‘rt bo‘lim (suyuqlik, qattiq jism, holat o‘zgarishi, namlik) chizib, har biriga 3 ta formula yoki qoida va 1 ta kundalik misol yozing. Do‘stingiz bilan bir-biringizdan so‘rang.