Qattiq jismlarning erishi va qotishi
Kristall jism qizdirilganda uning temperaturasi avval ko‘tariladi, erish temperaturasiga yetgach esa qattiq jismning hammasi erib bo‘lgunicha o‘zgarmaydi. Bu vaqtda berilayotgan energiya zarralar kinetik energiyasini oshirmaydi, balki panjarani buzishga, ya’ni zarralar orasidagi bog‘lanishni uzishga sarflanadi. Suyuqlik sovitilganda esa qotish temperaturasida ham harorat o‘zgarmaydi: panjara hosil bo‘lganda erishda yutilgan energiyaga teng energiya ajraladi. Toza modda uchun erish va qotish temperaturalari bir xil, masalan muz 0 °C da eriydi, suv 0 °C da qotadi. Grafikda bu holat gorizontal chiziq (plato) ko‘rinishida bo‘ladi. Turli moddalarning erish temperaturasi har xil (°C): simob –39, qo‘rg‘oshin 327, rux 420, alyuminiy 660, mis 1083, temir 1539, volfram 3410.
Xavfsiz kuzatish: stakanga maydalangan muz va suv soling, termometr tushiring va muz erib bo‘lguncha har 2 daqiqada temperaturani yozib boring. Erish davomida temperatura qanday o‘zgardi? Grafik chizing. Issiq narsalar bilan faqat kattalar yordamida ishlang; qizdirgichga yolg‘iz yaqinlashmang.