G. Mendel qonunlari. Monoduragay chatishtirish
G. Mendel (1865) no‘xatda bir juft belgi bilan farq qiluvchi organizmlarni chatishtirdi (monoduragay chatishtirish) va natijalarni avlodlar bo‘yicha miqdoran sanadi; qonunlari 1900-yilda G. de Friz, K. Korrens va E. Chermak tomonidan qayta kashf etildi. Birinchi qonun (F1 ning bir xilligi, dominantlik): ikki xil gomozigotani chatishtirsak, F1 hammasi bir xil va faqat bitta ota-ona belgisiga ega: AA × aa → hammasi Aa. Ikkinchi qonun (ajralish): F1 geterozigotalarini o‘zaro chatishtirsak, F2 da fenotip bo‘yicha 3:1 (¾ dominant, ¼ retsessiv), genotip bo‘yicha 1:2:1 (AA : Aa : aa); Aa × Aa → ¼ AA, ½ Aa, ¼ aa. Chala dominantlikda geterozigota oraliq belgiga ega (namozshomguldagi qizil × oq → pushti), shuning uchun F2 da fenotip ham, genotip ham 1:2:1. Dominant fenotipli organizm AA yoki Aa bo‘lishi mumkin; buni tahliliy chatishtirish (× aa) aniqlaydi: AA × aa → hammasi dominant; Aa × aa → 1 : 1 (Aa : aa). Gametalar sofligi gipotezasi: duragayda omillar aralashib ketmaydi, har bir gameta allel genlar juftidan faqat bittasini oladi (meyozda gomologik xromosomalar ajraladi); allel genlar — gomologik xromosomalarning bir xil o‘rnida joylashgan, bir belgining muqobil shakllarini belgilovchi genlar.
«Pennet katagi». Daftarda 2×2 katak chizing: yuqorida ota gametalari (A, a), chapda ona gametalari (A, a). Kataklarni to‘ldiring va nisbatlarni yozing. Keyin Aa × aa uchun takrorlang.