ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi9-sinf · 25-hafta

Birinchi topshirish

🎯 Missiya: Endi do‘konga qaysi kuni topshiramiz va bo‘yoq qachongacha tugashi kerak?

Dushanba

Malika8-mart muborak, onajonlar, buvijonlar va ustozlar! 🌷 Bugun dam olish kuni, lekin do‘kon egasidan xabar keldi.
Anvar«Ertaga ertalab soat 9 da olib keling», – deb yozdi egasi. Dushanba bayram bo‘lgani uchun birinchi topshirish bir kunga siljidi.
ZarinaOna tili: ko‘chirma gap o‘zlashtirma gapga aylanganda shaxs o‘zgaradi, buyruq esa harakat nomi bilan beriladi: «Olib keling» → olib kelishimizni so‘radi.
JasurKimyo: buvimning kumush uzugi qorayib qolgan. Kumush havoda oksidlanmaydi, lekin oltingugurtli birikmalar ta’sirida qorayadi (Ag₂S).
MalikaOltin esa deyarli o‘zgarmaydi. Buyumdagi 750 tamg‘asi — 75% oltin degani, qolgani mis yoki kumush. Kuchli kislotalar xavfli: uyda tajriba qilmaymiz.
Ona tiliKimyo

Qulf 1: Bayram va xabar

Topshiriq: Qaysi gap o‘zlashtirma gap?

🔑 Kalit: Birinchi topshirish dushanbadan seshanbaga (9-mart, soat 9) ko‘chdi; haftalik jami baribir 4 ta o‘yinchoq.

BoboBugun ertalab soat 8 da oxirgi o‘yinchoq — ushlagichga oxirgi qavat bo‘yoqni surtdim. Qolgan uchtasi shanba kuni soat 10 da bo‘yalgan edi.
MalikaTexnologiya: biriktirish ajraladigan (vint, murvat) va ajralmaydigan (parchin, payvand, kavshar, yelim) turlarga bo‘linadi.
ZarinaBizda yog‘och vint — ajraladigan, qo‘zg‘almas ulanish; ilgak halqasi — qo‘zg‘aluvchan; yelim — ajralmas. Yelim bug‘i zararli, shuning uchun xonani shamollatamiz.
JasurHisoblaymiz: shanba 10:00 dan seshanba 9:00 gacha — 71 soat. Dushanba 8:00 dan seshanba 9:00 gacha — 25 soat.
Texnologiya

Qulf 2: Qismlar qanday biriktirilgan

Topshiriq: Qaysi biriktirish ajralmaydigan?

🔑 Kalit: Uchta o‘yinchoq shanba 10:00 da, oxirgi ushlagich dushanba 8:00 da bo‘yalgan: seshanba 9:00 da 71 va 25 soat o‘tgan bo‘ladi.

Seshanba

ZarinaFizika, laboratoriya: psixrometr — ikkita bir xil termometr: biri quruq, ikkinchisiga nam doka o‘ralgan. Ho‘l dokadan suv bug‘lanib, uni sovitadi, shuning uchun u pastroq ko‘rsatadi.
AnvarHavo qancha quruq bo‘lsa, farq shuncha katta; havo to‘yingan bo‘lsa, farq 0 va φ = 100%. Darslikda: quruq 24 °C, nam 19 °C — farq 5 °C, φ ≈ 62%.
JasurUstaxonada 15 °C da bug‘ zichligi ρ = 9,6 g/m³, ρ₀ = 12,8 g/m³. φ = ρ : ρ₀ = 9,6 : 12,8 = 0,75 = 75%. Havo nam, shuning uchun suv asosidagi bo‘yoq sekinroq quriydi: sirti bir-ikki soatda quriydi, lekin to‘liq qotishi bir-ikki kun oladi.
MalikaInformatika, elif: h — oxirgi qavatdan o‘tgan soat. if h >= 48: print(“topshiramiz”) elif h >= 24: print(“barmoq sinovi”) else: print(“kutamiz”). Tartib muhim: birinchi True ishlaydi.
AnvarUshlagich: h = 25 → «barmoq sinovi». Bosib ko‘rdik: iz qoldi, bo‘yoq hali to‘liq qotmagan! Uch o‘yinchoqni (h = 71) soat 9 da do‘konga topshirdik, ushlagichni payshanbaga qoldirdik. Egasi rozi.
FizikaInformatika

Qulf 3: Nam havo va elif

Topshiriq: h = 30 bo‘lsa, dastur nima deydi?

🔑 Kalit: Ustaxonada φ = 75%: havo nam, bo‘yoq sekin quriydi. Qoida: 48 soat va undan ko‘p — topshiramiz, 24–48 — barmoq sinovi, undan kam — kutamiz.

ZarinaInglizcha: marketing — mahsulotni xaridorga yetkazish uchun qilinadigan hamma ish: product, price, place, promotion. Bizda place — do‘kon javoni.
JasurDo‘kon — retailer: oxirgi iste’molchiga sotadi. Wholesaler katta partiyada sotib olib, retailer ga sotadi. Fikr: In my opinion the shelf is a good place for us.
AnvarJahon tarixi: Hindistonda Milliy kongress 1885-yilda tuzilgan. Darslikka ko‘ra, radikal qanot «svadeshi» (o‘z yurtida ishlangan mahsulotdan foydalanish) va boykot shiorlarini ilgari surgan.
MalikaBizning o‘yinchoq ham shu yerda, bobo ustaxonasida yasalgan. Reklamada buni halol aytamiz va siyosatga aralashmaymiz.
Ingliz tiliJahon tarixi

Qulf 4: Do‘kon javoni

Topshiriq: Wholesaler kim?

Chorshanba

JasurAlgebra: sin α + sin β = 2 sin((α+β)/2) · cos((α−β)/2). Misol: sin 75° + sin 15° = 2 sin 45° cos 30° = 2 · (√2/2) · (√3/2) = √6/2 ≈ 1,22.
ZarinaKetma-ketlik: an = 4n — n-hafta oxirigacha topshirilgan o‘yinchoqlar. a₄ = 16. Rekurrent: a₁ = 4, a_(n+1) = an + 4.
BoboGeometriya: olti burchakli teg, tomoni a = 6 sm. Muntazam olti burchakda R = a = 6. Apofema r² = R² − (a/2)² = 36 − 9 = 27, r = 3√3 ≈ 5,2 sm.
AnvarYuzi S = ½ · n · a · r = ½ · 6 · 6 · 3√3 = 54√3 ≈ 93,5 sm².
MalikaDo‘kon dushanbadan jumagacha ishlaydi: dushanba kuni topshirsak 5 sotuv kuni, chorshanba topshirsak atigi 3 kun.
AlgebraGeometriya

Qulf 5: Formulalar va olti burchak

Topshiriq: an = 4n bo‘lsa, a₄ nechaga teng?

🔑 Kalit: Do‘kon dushanbadan jumagacha sotadi: dushanbada topshirsak 5 sotuv kuni, chorshanbada topshirsak atigi 3 kun.

ZarinaBiologiya: genetika — irsiyat va o‘zgaruvchanlik haqidagi fan, terminni 1906-yilda V. Betson kiritgan. Barcha genlar yig‘indisi — genotip, barcha belgilar yig‘indisi — fenotip.
AnvarMendel (1865) no‘xatda tajriba qilgan. Aa × Aa → ¼ AA, ½ Aa, ¼ aa, fenotip 3 : 1. Chala dominantlikda nomozshomgul qizil × oq → pushti.
JasurGeografiya: Xitoy Sharqiy Osiyoda, maydoni taxminan 9,6 mln km², poytaxti Pekin, aholisi taxminan 1,4 mlrd. Ko‘mir, po‘lat, elektronika ishlab chiqarishda yetakchilar qatorida, shuning uchun «dunyo ustaxonasi» deyiladi.
Biologiya (Sitologiya va genetika asoslari)Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)

Qulf 6: Tanaffus: genlar, Xitoy

Topshiriq: Aa × Aa (to‘liq dominantlik): F2 da fenotip nisbati?

Payshanba

MalikaAdabiyot: Abdulla Oripovning «Sohibqiron» dramatik dostonidan parcha darslikda uch sahnadan iborat; matnni kitobdan o‘qiymiz. Darslikka ko‘ra, asarda sohibqiron jang maydonida emas, ko‘proq o‘y-fikrlari bilan tasvirlangan.
AnvarTarix: 1916-yilgi qo‘zg‘olonning boshlanishi. Darslikka ko‘ra, mardikorlik ro‘yxatini tuzishda adolatsizlik norozilik sababi bo‘lgan; 4-iyulda Xo‘jandda odamlar yig‘ilgan. Sanalar eski uslubda, hozirgi uslubga o‘tkazish uchun 13 kun qo‘shiladi.
ZarinaRo‘yxat halol bo‘lishi kerak: bizning haftalik ro‘yxatimiz hammaga ochiq, sanalari aniq.
JasurRus tili: maqsad: «Мы ждём, чтобы краска высохла». Ega bir xil bo‘lsa — infinitiv: «Мы ждём, чтобы проверить». Lobachevskiy (1792–1856) — Qozan universiteti rektori, noevklid geometriya asoschisi.
MalikaBugun ushlagichni topshirdik: barmoq sinovi — quruq, soat 9 da qabul qilindi. Haftalik 4 ta o‘yinchoqning hammasi endi do‘konda.
AdabiyotO‘zbekiston tarixiRus tili

Qulf 7: Adabiyot, tarix, rus tili

Topshiriq: Qaysi gap to‘g‘ri?

Juma

AnvarIqtisod: inflyatsiya — o‘rtacha narxlarning barqaror o‘sishi, pulning xarid qobiliyati pasayadi. Iste’mol savati — oila doim oladigan tovarlar to‘plami; indeks I = joriy qiymat : bazaviy qiymat.
JasurO‘ylab topilgan misol: oila savati (non, sut, guruch) yanvarda 100 000, hozir 105 000 so‘m. I = 105 000 : 100 000 = 1,05, ya’ni 5% qimmat.
ZarinaSinov davomida o‘z xarajatimiz 42 000 va 24 000 so‘mligicha qoladi. Material qimmatlasa, sinovdan keyin qayta ko‘ramiz.
MalikaKelishuvning 3-bandi: topshirish — dushanba, hisob-kitob — juma. Kunni o‘zgartirish uchun do‘kon egasi va ota-onalarimiz roziligi kerak.
Iqtisodiy bilim asoslari

Qulf 8: Narxlar va kelishuv

Topshiriq: Savat 100 000 dan 105 000 ga o‘ssa, I nechaga teng?

🔑 Kalit: Kelishuv 3-band: topshirish — dushanba, hisob-kitob — juma; kunni o‘zgartirishga egasi va ota-onalar roziligi kerak.

MalikaMuammo: seshanba kuni bitta ushlagichni topshira olmadik. Uch yo‘l: A — dushanba topshirish qoladi, oxirgi qavat bo‘yoq juma kechgacha. B — topshirish chorshanbaga ko‘chadi. C — hammasi avvalgidek, faqat barmoq sinovi.
JasurC: sinov yordam beradi, lekin dushanba 8:00 da yana 25 soat chiqishi mumkin. Bo‘yog‘i qotmagan ushlagich shikoyatga olib kelsa, 24 000 so‘m va 2 soat yo‘qotamiz.
ZarinaB: chorshanba — atigi 3 sotuv kuni, 5 emas, ustiga kelishuvni o‘zgartirish uchun rozilik kerak.
AnvarA: juma 20:00 dan dushanba 8:00 gacha 60 soat — 48 dan ko‘p. Ish soati o‘sha 10 ta: dushanba–chorshanba taxtalarni tayyorlaymiz, payshanba–juma yig‘ib bo‘yaymiz. Kelishuv o‘zgarmaydi.
Demak A: oxirgi qavat juma kechgacha, topshirish dushanba. Barmoq sinovi oxirgi tekshiruv bo‘lib qoladi.
Texnologiya

Qulf 9: Qaysi kun, qaysi muddat?

Topshiriq: Qaysi kalit B variantni (chorshanba topshirish) rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 15 ta fanni birlashtirdi.

Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Sitologiya va genetika asoslari)FizikaGeografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)GeometriyaIqtisodiy bilim asoslariJahon tarixiKimyoO‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 12 yulduz

Jamoa hisoboti

Qaror: dushanba topshirish, bo‘yoq juma kechgacha

Muammo: seshanba kuni bitta ushlagich bo‘yog‘i hali qotmagan edi (25 soat). Raqamlar: ustaxonada φ = 75%, qoida — 48 soatdan keyin topshirish; B variantda sotuv 3 kun bo‘lardi. Qaror: dushanba topshirish saqlanadi, oxirgi qavat juma kechgacha (60 soat). Keyingi qadam: sotuv ma’lumotini yozib borish va keyingi partiyani rejalash.

— 9-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Birinchi topshirish dushanbadan seshanbaga (9-mart, soat 9) ko‘chdi; haftalik jami baribir 4 ta o‘yinchoq.
  2. Uchta o‘yinchoq shanba 10:00 da, oxirgi ushlagich dushanba 8:00 da bo‘yalgan: seshanba 9:00 da 71 va 25 soat o‘tgan bo‘ladi.
  3. Ustaxonada φ = 75%: havo nam, bo‘yoq sekin quriydi. Qoida: 48 soat va undan ko‘p — topshiramiz, 24–48 — barmoq sinovi, undan kam — kutamiz.
  4. Do‘kon dushanbadan jumagacha sotadi: dushanbada topshirsak 5 sotuv kuni, chorshanbada topshirsak atigi 3 kun.
  5. Kelishuv 3-band: topshirish — dushanba, hisob-kitob — juma; kunni o‘zgartirishga egasi va ota-onalar roziligi kerak.

Yulduzli savollar

  1. φ = ρ : ρ₀ = 9,6 : 12,8 = ?

  2. h = 60 bo‘lsa, elif dasturi nima deydi?

  3. O‘ylab ko‘r: qaysi kalit faqat sinovga tayanmay, bo‘yash muddatini oldinga surishga undadi?

Hikoyadagi darslar