Rivojlanishning umumiy qonuniyatlari. Biogenetik qonun. Embrionlarning o‘xshashlik qonuni
K. Ber (1828) aniqladi: bir tip hayvonlarning embrionlari rivojlanishning dastlabki bosqichlarida bir-biriga juda o‘xshash bo‘ladi — bu embrional o‘xshashlik qonuni. Keyingi bosqichlarda avval katta guruh (sinf), keyin oila, urug‘ va tur belgilari paydo bo‘ladi, ya’ni embrionlar o‘xshashlikdan farqlanishga o‘tadi — bu embrional divergensiya. Masalan, baliq, kaltakesak, tovuq va odam embrionlarida dastlab xorda va jabra yoylari bor; faqat keyin ularning farqlari ko‘rinadi. Nemis olimlari F. Myuller va E. Gekkel biogenetik qonunni ilgari surdi: ontogenez filogenezning qisqa va tezlashgan takrorlanishidir (filogenez — turning tarixiy rivojlanishi). Hozirgi fan buni aniq takrorlanish emas, balki umumiy kelib chiqish izlari deb baholaydi: embrion ajdodning voyaga yetgan shaklini emas, ajdod embrionining belgilarini saqlaydi. Embrional o‘xshashlik umurtqali hayvonlarning umumiy ajdoddan kelib chiqqanini ko‘rsatadi.
«Embrion qatori». Darslik yoki ishonchli manbadagi baliq, salamandra, toshbaqa, tovuq, quyon va odam embrionlari rasmini 3 bosqichda solishtiring. Qaysi bosqichda ular o‘xshash, qaysida farqli? Daftarga yozing.