Embrion rivojlanishiga tashqi muhitning ta’siri
Embrion tashqi muhit va ona organizmi sharoitiga sezgir; ayniqsa organogenez davrida zararli omillar nuqsonlarga olib kelishi mumkin. Spirtli ichimlik, nikotin va giyohvand moddalar ona qoni orqali homilaga o‘tadi va uning o‘sishi hamda miya rivojlanishini buzadi; shuning uchun homilador ayol ularni iste’mol qilmasligi, ayrim yuqumli kasalliklar va dorilarda esa shifokor bilan maslahatlashishi lozim. Gomeostaz — organizm ichki muhitining nisbiy doimiyligi (tana harorati, qon tarkibi, kislotalik); u ontogenezda barqarorlikni saqlaydi. Regeneratsiya — yo‘qolgan yoki shikastlangan qism va to‘qimalarning tiklanishi: kaltakesak dumi, gidra va planariya tanasi, odamda teri va jigar tiklanadi. Anabioz — hayot jarayonlari deyarli to‘xtaydigan vaqtinchalik holat, noqulay sharoitda (sovuq, qurg‘oqchilik) uchraydi: bakteriya sporalari, tuban hayvonlar va ba’zi urug‘lar shunday saqlanadi. Akseleratsiya — so‘nggi yuz yillikda bolalar va o‘smirlarning jismoniy rivojlanishi va balog‘atga yetishining tezlashuvi; sababi ovqatlanish va turmush sharoitining yaxshilanishi bilan bog‘lanadi.
«Qaysi tushuncha?». Sinf 6 ta holatni o‘qiydi (qon shakar miqdorining barqarorligi, gidraning kesilgan qismi tiklanishi, sporaning sovuqda saqlanishi, bolalar bo‘yining ortishi va h.k.); har biriga tushunchani toping.