Hujayrada plastik almashinuv
Replikatsiyada fermentlar DNK qo‘sh spirali zanjirlarini ajratadi va har bir zanjirga komplementar yangi zanjir qurib, ikkita bir xil DNK hosil qiladi; har birida bitta eski, bitta yangi zanjir bor. Transkripsiyada yadroda DNKning bir zanjiri qolipida komplementar i-RNK sintezlanadi (timin o‘rniga uratsil: A–U, T–A, G–C, C–G). Genetik kod — 20 aminokislotaning 4 xil nukleotid yordamida yozilishi: har bir aminokislotani i-RNKdagi uchta nukleotid — triplet (kodon) belgilaydi. Kodlar 4 × 4 × 4 = 64 ta: 61 tasi aminokislotalarni kodlaydi (ko‘p aminokislotalarni bir nechta kodon), 3 tasi (UAA, UAG, UGA) sintezni to‘xtatadi; AUG boshlanishni va metioninni bildiradi. Kod universal: bakteriyadan odamgacha deyarli bir xil. Translyatsiyada ribosoma i-RNK bo‘ylab suriladi, har bir kodonga komplementar antikodonli t-RNK mos aminokislotani keltiradi va aminokislotalar peptid bog‘ bilan birikadi. Gen — bitta oqsil (yoki RNK) haqida axborot saqlovchi DNK qismi. Qisqartirilgan jadval: AUG – Met, UUU – Fen, GGC – Gli, GAA – Glu, UGG – Tri, AAA – Liz, CCU – Pro, GCU – Ala.
«Oqsil fabrikasi». Sinfdan 4 guruh: DNK (kod yozuvi), i-RNK (nusxa ko‘chiruvchi), ribosoma (o‘quvchi), t-RNK (aminokislota tashuvchi). Berilgan DNK tripletlaridan oqsilni «yig‘ish» o‘yini; jadvaldan foydalaning.