4-laboratoriya mashg‘uloti: amilazaning kraxmalga ta’siri
Amilaza kraxmalni shakargacha parchalaydi; u unayotgan donlarda va so‘lakda ko‘p. Ishni o‘qituvchi rahbarligida bajaring: ferment manbai sifatida faqat o‘zingizning so‘lagingizni oling (bir qultum suvni og‘izda bir necha daqiqa ushlab, toza stakanga tuting), yod eritmasi (taxminan 1 %) va kraxmal eritmasini (taxminan 0,5 %) o‘qituvchi tayyorlaydi. Birinchi (nazorat) probirkada kraxmalga suv qo‘shib, bir tomchi yod tomizsangiz, to‘q ko‘k-binafsha rang hosil bo‘ladi: kraxmal bor. Ikkinchi probirkada kraxmalga so‘lak qo‘shib 5 daqiqa kutib yod tomizsangiz, rang kuchsiz, qizg‘ish yoki sariq bo‘ladi: kraxmal parchalangan. Yod eritmasi og‘izga, ko‘zga va teriga tushmasin; ishdan keyin qo‘lni yuving va eritmalarni ichmang.
Navro‘zda sumalak uchun bug‘doy unib chiqariladi. Unayotgan donda amilaza fermenti kraxmalni shirin shakarlarga parchalaydi, shuning uchun sumalak qo‘shilgan shakarsiz ham shirin bo‘ladi.
Sumalak pishiruvchi donning unib chiqishini kuzatadi, nonvoyxona texnologi xamirdagi ferment faolligini nazorat qiladi, laboratoriya xodimi ferment tezligini o‘lchaydi.
Biror oddiy savol uchun adolatli tajriba rejasini yozing, masalan shakar sovuq va iliq suvda qaysi birida tezroq erishi: nimani o‘zgartirasiz, nimani bir xil qoldirasiz va nazorat nima? Bajarish shart emas.
| Probirka | Tarkibi | Yod bilan rang |
|---|---|---|
| Nazorat | kraxmal + suv | ko‘k-binafsha |
| Tajriba | kraxmal + so‘lak | sarg‘ish |
«Tajriba rejasi». Guruhlar muzdek suv, xona harorati va iliq (qaynoq emas) suv bilan uchta variant ko‘rinishini rejalashtiradi: haroratning ferment tezligiga ta’sirini qanday tekshirish mumkin? Tajribani o‘qituvchi nazoratida o‘tkazing.