Nuklein kislotalar
Nuklein kislotalarni 1869-yilda shveytsariyalik vrach F. Misher leykotsit yadrosidan ajratgan. DNK (dezoksiribonuklein kislota) yadroda, shuningdek mitoxondriya va plastidalarda uchraydi; RNK yadro, sitoplazma, ribosoma va organoidlarda bo‘ladi. Ikkalasi ham nukleotidlardan tuzilgan polimer; nukleotid = azotli asos + besh uglerodli qand + fosfat qoldig‘i. DNKda qand dezoksiriboza, asoslar A (adenin), T (timin), G (guanin), C (sitozin); u ikki zanjirli qo‘sh spiral (1953-yilda J. Uotson va F. Krik tavsiflagan; R. Franklin va M. Uilkins rentgen ma’lumotlari muhim bo‘lgan). Zanjirlar komplementarlik qoidasi bilan bog‘lanadi: A doimo T bilan (2 ta vodorod bog‘), G doimo C bilan (3 ta vodorod bog‘); shuning uchun A = T va G = C. RNK bir zanjirli, qandi riboza, timin o‘rniga uratsil (U) bor; uch xili: axborot (i-RNK), transport (t-RNK) va ribosoma (r-RNK). ATF — adenin, riboza va uchta fosfat qoldig‘idan iborat; fosfat ajralganda energiya (taxminan 40 kJ/mol) chiqadi, shu sababli ATF hujayraning universal energiya valyutasi. DNK irsiy axborotni saqlaydi va uzatadi.
«Komplementar juftlar». Kartochkalarda A, T, G, C harflari bor. Bir o‘quvchi DNK zanjirini «o‘qiydi», juft esa komplementar zanjirni quradi; vodorod bog‘ sonini (A–T uchun 2, G–C uchun 3) hisoblab chiqadi.