ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Xusrav va Farhod; Farhodning o‘limi

Darslar 12–13 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashri. «O‘zbekiston» NMIU, Toshkent, 2019
12

«Farhod va Shirin»: Xusrav sovchilari va Farhod bilan to‘qnashuvi

Darslik: 67–73-betlar
MaqsadXusrav sovchilari, Shirinning rad javobi va Farhod bilan Xusrav o‘rtasidagi qarama-qarshilikni tushuntirish.
Yangi so‘zlar
sovchi · matchmaker, envoy sent to ask for a bridemubohasa · debate, argumentg‘addor · treacheroushiyla · trick, ruse
Tushuntirish

Ajam va Arab yurtlariga hukmronlik qiluvchi shoh Xusrav Parvizning o‘g‘li shohlikka yaramas edi; u yangi farzand ko‘rmoqchi bo‘lib, vaziri Buzurg Ummid maslahati bilan Mehinbonuga Shirinni so‘rab sovchi yuboradi. Mehinbonu davlat manfaatini o‘ylab rozi bo‘lmoqchi bo‘lsa-da, Farhodni sevgan Shirin sovchilarni qat’iy rad etadi va majburlansa, bunga hech qachon ko‘nmasligini aytadi. Mehinbonu Xusravga Shirinning fe’li o‘g‘illarnikiday, ov va o‘q bilan yuradi, deya bahona topadi; sovchilar qayta-qayta yuborilgach, Xusrav g‘azablanadi va Arman yurtiga qo‘shin tortadi. Farhod yolg‘iz o‘zi uning lashkariga bas kelib, askarlarni qal’aga yaqinlashtirmaydi va ishq sharti shumi deb Xusravga tanbeh beradi. Kuch bilan yengolmagan Xusrav uni hiyla bilan qo‘lga tushirib, bahsga kirishadi: savollarda Farhod ishqini jondek asraydi, Xusrav taklif qilgan mamlakat o‘rniga ishqni tanlaydi va «shoh ham, darvesh ham ishqda teng» deb javob beradi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Do‘sti uy vazifasini ko‘chirib berishni so‘ragan o‘quvchi mehr bilan, lekin qat’iy «yo‘q» deydi va birga tushuntirib berishni taklif qiladi. Qat’iyat va xushmuomalalik birga bo‘lishi mumkinligini ko‘radi.

Kim ishlatadi

Maslahatchilar, xizmat xodimlari va o‘qituvchilar rad javobini hurmat bilan, lekin aniq beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun bir iltimosga kerak bo‘lsa xushmuomala «yo‘q» deyishni xayolan mashq qiling.

Namunalar
Misol: Shirin Mehinbonuga qat’iy rad javobini aytadi, lekin so‘zi nazokatli: u xolasini ranjitmaslikka urinadi, o‘ziga na yor, na oshiq kerakligini, odam bo‘lib qolishi o‘zi yetarli ekanini aytadi. Bu uning iffati va o‘z taqdirini o‘zi hal qilish istagini ko‘rsatadi.
Misol: Xusrav Farhodga «senga mamlakat beray, bu havasdan kech» deydi, Farhod esa «bechora, bu iltimosdan kech» deb javob beradi. Ikkisining tanlovi qarama-qarshi: biri hokimiyatni, ikkinchisi ishqni afzal ko‘radi.
Sinfda faoliyat

Xusrav va Farhod bahsini juftlikda rolli o‘qing (o‘z so‘zlaringiz bilan qisqartirib). Savollarni Xusrav, javoblarni Farhod aytsin. Keyin kim haq ekanini muhokama qiling.

Mashq
1
Xusrav Shirinni nima uchun xotinlikka so‘radi?
2
Mehinbonu sovchilarga qanday bahona aytdi?
3
Farhod jangda nimaga erishdi?
4
Xusrav bahsda nega «ishq tarki yaxshiroq» degan xulosaga keldi va Farhod unga nima dedi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYarmarka kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →