ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

«Farhod va Shirin»: Farhod va Shirin bilan uchrashuv

Darslar 10–11 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashri. «O‘zbekiston» NMIU, Toshkent, 2019
10

«Farhod va Shirin»: Farhodning tug‘ilishi va tarbiyasi

Darslik: 53–59-betlar
Maqsad«Farhod va Shirin» dostoni haqida umumiy ma’lumot berish, Farhodning tug‘ilishi, ismi va tarbiyasini so‘zlab berish.
Yangi so‘zlar
xoqon · khagan (ruler of Chin)shavq dostoni · dastan of longingistiora · metaphorbayt · couplet (two lines of verse)
Tushuntirish

«Farhod va Shirin» – «Xamsa»ning ikkinchi dostoni, ishqiy-sarguzasht mavzuda, hajmi 5782 bayt, aruzning hazaji musaddasi mahzuf vaznida yozilgan. Navoiy uni «shavq dostoni» deydi, chunki unda poklovchi, ezgulikka yetaklovchi, oxir-oqibat Yaratganga ulashadigan ishq kuylanadi. Oldingi xamsachilarda markaziy qahramon shoh Xusrav edi, Navoiy esa uni komillikdan yiroq, toj-taxtni sevgidan ustun qo‘yuvchi deb bilib, Farhodni bosh qahramon qildi. Doston Chin xoqonining farzandsizligi tasviri bilan boshlanadi: u ko‘p xayriya qilib, Alloh bergan o‘g‘lini ko‘rgach, xalqqa uch yillik soliqni ham kechadi. Chaqaloqning ismi ishq bilan bog‘liq besh so‘zdan – firoq, rashk, hajr, oh, dard – olingan harflardan tuzilib, «Farhod» bo‘lgan. Farhod uch oyda savod chiqaradi, bir yilda Qur’onni yod oladi, o‘n yoshida yigirma yoshli yigitday kuchga to‘ladi; pok ko‘ngilli, pok so‘zli bo‘lsa-da, o‘n to‘rt yoshida g‘amgin va dard ichida edi.

BelgiQiymati
tartibi«Xamsa»ning 2-dostoni
hajmi5782 bayt
vaznihazaji musaddasi mahzuf
Navoiycha nomishavq dostoni
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab kechasida o‘quvchi tanishtiruvda kimdir haqida gapiradi: u qayerda tug‘ilgan, qanday o‘sgan, nima qilgani bilan mashhur. Hayot yo‘lini bilgan tinglovchi ishni yaxshiroq tushunadi.

Kim ishlatadi

Ma’ruzachilar, jurnalistlar va muzey yo‘riqchilari muallif hayoti haqida qisqa ma’lumot berib, uning asarini tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir tanish odam haqida uch gapda tanishtiruv ayting: kim, nima bilan shug‘ullanadi, nimasi bilan yoqimli.

Namunalar
Misol: «Shabistonida tug‘di bir yangi oy» baytida «shabiston» – xoqon hayoti, «yangi oy» – Farhod. Farzandsizlik tunga, chaqaloq tunda chiqqan yangi oyga o‘xshatilgan: o‘xshatilayotgan narsa aytilmay, faqat o‘xshovchi qolgani uchun bu istiora.
Misol: Farhod ustalarning ishini ko‘rib, hunarni o‘rganishga kirishadi – u shahzoda bo‘lsa-da, tamoman kuzatuvchi bo‘lib qolmaydi. Bu uning kamtarligi, o‘rganishga ishtiyoqi va mehnatsevarligini ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat

Farhod ismining hosil bo‘lishini doskada ko‘rsating: besh so‘zni yozing, ularning bosh harflarini tanlab, ismni yig‘ing. Keyin o‘z ismingiz ma’nosini aytib bering.

Mashq
1
«Farhod va Shirin» «Xamsa»ning nechanchi dostoni va uning mavzusi nima?
2
Navoiy nima uchun Xusrav o‘rniga Farhodni bosh qahramon qildi?
3
Farhod ismi qaysi besh so‘zdan olingan?
4
Farhodning bolalikdagi qaysi fazilatlari sizga yoqdi va nima uchun?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBirinchi partiya tekshiruviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →