Zokirjon Xolmuhammad o‘g‘li Furqat
Zokirjon Xolmuhammad o‘g‘li Furqat 1859-yilda Qo‘qonda savdogar oilasida tug‘ildi; otasi she’riyatni sevgan Mulla Xolmuhammad edi. U bir yilga yetmay «Haftiyak» va «Chor kitob»ni o‘qib tugatdi, sakkiz yoshida Attorning «Mantiq ut-tayr»ini yod oldi, keyin Navoiyni mutolaa qildi. O‘n to‘rt yoshida madrasa talabasi bo‘ldi, ammo Qo‘qon xonligi tugatilib madrasalar yopildi; 1879-yilda u Yangi Marg‘ilonga borib, do‘kon ochdi, xattotlik qildi, «Furqat» taxallusini qo‘lladi. 1880-yilda Qo‘qonga qaytib, 21–22 yoshida devon tuzdi. 1890–1891-yillarda Toshkentda «Turkiston viloyatining gazeti»da tarjimon bo‘lib ishlab, publitsistikaga qadam qo‘ydi. 1891-yildan Samarqand, Buxoro, Istanbul, 1892-yilda Misr, Shom, Makka va Madina, Bombay, 1893-yilda Kashmir, Tibet va Xo‘tan orqali Yorkentga borib, umrining oxirigacha shu yerda yashadi va 1909-yil kuzida Vatandan yiroqda vafot etdi. Ijodi lirika, publitsistika, tarjima va ilmiy asarlardan iborat; xalq uni asosan lirik shoir deb biladi (g‘azallari 200 ga yaqin). G‘urbat va Vatan sog‘inchi she’rlarining muhim mavzusi bo‘lib, muxammasida «furqat» tasavvufiy ma’noda – haqiqiy Vatan va Yordan ayriliq sifatida ham izohlanadi.
Uzoq joyga ketgan o‘quvchi yurtini sog‘inib, xushxabar yozadi: «Bu yerda yaxshi, lekin u yerni eslayman». Sog‘inch hissi uni so‘z topishga undaydi.
Sayohatchilar, o‘qish uchun uzoqqa ketganlar va muhojirlar yurtini sog‘inib xat yozadi.
Bugun kimnidir yoki qaysidir joyni sog‘ingan bo‘lsangiz, buni bir gapda ayting.
Furqatning sayohat yo‘lini bo‘sh xaritaga yoki daftarda chizing: Qo‘qon → Toshkent → Samarqand → Buxoro → Istanbul → Misr/Shom/Makka → Bombay → Kashmir → Yorkent. Har bir manzilga bitta so‘z yozing.