«Alpomish»: zakot voqeasi va Qalmoqqa ko‘chish
Dostondagi shajara shunday: qo‘ng‘irot elidagi Dobonbiyning o‘g‘li Alpinbiy, Alpinbiyning o‘g‘illari Boybo‘ri va Boysari; Boybo‘rining farzandlari Hakimbek va Qaldirg‘ochoyim, Boysarining qizi Oybarchin. Hakimbek saxiylik haqida gapirgach, Boybo‘ri o‘ziga «ukam baxil atalib qolmasin» deb o‘ylab, zakot yig‘uvchi o‘n to‘rt mahramini Boysariga yuboradi. Boysari esa bu so‘zni haqorat deb qabul qiladi: shu paytgacha uning molidan zakot olinmagan edi, endi akasi o‘g‘illi bo‘lgach, uni o‘ziga tobe qilmoqchi va o‘g‘ilsizligini yuziga solmoqchidek tuyuladi. Shuning uchun u elchilarni qattiq xo‘rlab qaytaradi. So‘ng u akasiga zakot berib yashagandan ko‘ra, Qalmoq yurtiga borib soliq to‘lashni afzal ko‘radi va o‘n ming uyli qarindoshlaridan maslahat so‘raydi. Oqsoqol Yartiboy avval «maslahat bermaymiz» deb chetda turadi, keyin esa Boysarini qo‘llab, «qayerga ko‘chsang, birga boramiz» deydi. Shunday qilib, o‘n ming uyli qo‘ng‘irot Boybo‘ridan ajralib Kashal eliga, Qalmoq tomonga ko‘chadi; Oybarchin ham qayg‘u bilan yo‘lga chiqadi. Voqea ko‘rsatadiki, kichik tushunmovchilik va g‘urur qarindoshlarni bir-biridan ajratib yuborishi mumkin.
Jamoa sardori jamoadoshiga «Sen bugun ikki marta kech qolding» dedi. Jamoadosh buni tanbeh deb eshitdi, sardor esa shunchaki eslatmoqchi edi. Bir gap ikki xil tushunildi.
Psixologlar, hakamlar va tashkilotchilar nizo qanday kichik tushunmovchilikdan boshlanishini kuzatib, uning oldini oladi.
Bugun bir gapni eshitsangiz, javob berishdan oldin uning boshqa, yumshoqroq ma’nosi bormi, deb o‘ylab ko‘ring.
«Agar siz Boybo‘ri o‘rnida bo‘lsangiz, ukangizga zakot haqidagi gapni qanday yetkazgan bo‘lardingiz?» mavzusida juftlikda ikki daqiqalik rolli suhbat tayyorlang.