☰ Mundarija · Adabiyot

Imom al-Buxoriy va hadislardan namunalar

Darslar 26–27 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashri. «O‘zbekiston» NMIU, Toshkent, 2019
26

Imom al-Buxoriy

Darslik: 129–131-betlar
MaqsadImom al-Buxoriyning hayot yo‘lini (810–870) tartib bilan so‘zlab berish va uning ilm yo‘lidagi fidoyiligini izohlash.
Yangi so‘zlar
Imom al-Buxoriy · Imam al-Bukharihadis · hadithHijoz · Hijaz (region of Arabia)Xartang · Khartang (village near Samarkand)
Tushuntirish

Imom al-Buxoriyning to‘liq ismi Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy bo‘lib, u Buxoroda 810-yil 21-iyulda (hijriy 194-yil) tug‘ilgan. Otasi Ismoil ilmli kishi bo‘lgan va farzandining tug‘ilgan sanasini yozib qo‘ygan; u erta vafot etgach, bolani onasi tarbiyalagan. U o‘n yoshidan hadislarni yod ola boshlagan. 825-yilda, o‘n olti yoshida, onasi va akasi Ahmad bilan Hijozga borib, o‘sha yerda olti yil yashagan, keyin Damashq, Qohira, Basra, Kufa va Bag‘dodda bo‘lgan. Darslikda aytilishicha, u taxminan olti yuz ming hadisni bilgan. Buxoro amiri uni saroyda o‘z kitoblarini o‘qib berishga chaqirganda, u rad etgan va shahardan chiqib ketishga majbur bo‘lgan; Samarqand tomon yo‘l olib, Xartang qishlog‘ida 870-yil 31-avgustda (hijriy 256-yil) 60 yoshida vafot etgan va shu yerda dafn qilingan.

Namunalar
Misol: hayot yo‘lini yaxlit ko‘rish uchun tartib tuzamiz: Buxoro (tug‘ilish) – o‘n yosh (hadis yodlash) – 825 (Hijoz) – boshqa shaharlar – 863–868 Nishopur – 870 Xartang. Bu tartib voqealarni chalkashtirmaslikka yordam beradi.
Misol: amirning taklifini rad etishi uning mustaqil fikrini ko‘rsatadi. Darslikka ko‘ra, u ilmni hukmdor eshigiga olib bormaslik tarafdori bo‘lgan; bu qaror unga shahardan ketishga sabab bo‘lgan.
Sinfda faoliyat

Juftlikda yuqoridagi tartibni chizma qilib chizing va har bir bosqichga yil yoki yosh yozing. Keyin biri aytadi, ikkinchisi sanani tekshiradi.

Mashq
1
Imom al-Buxoriy qayerda va qachon tug‘ilgan?
2
Uning hayotidagi uch shaharni ayting.
3
U vafot etgan yilda necha yoshda edi? Hisoblab ayting.
4
Nima uchun amirning taklifini rad etishi muhim voqea sanaladi?