Darslar 26–27 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashri. «O‘zbekiston» NMIU, Toshkent, 2019
26
Imom al-Buxoriy
Darslik: 129–131-betlar
MaqsadImom al-Buxoriyning hayot yo‘lini (810–870) tartib bilan so‘zlab berish va uning ilm yo‘lidagi fidoyiligini izohlash.
Yangi so‘zlar
Imom al-Buxoriy · Imam al-Bukharihadis · hadithHijoz · Hijaz (region of Arabia)Xartang · Khartang (village near Samarkand)
Tushuntirish
Imom al-Buxoriyning to‘liq ismi Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy bo‘lib, u Buxoroda 810-yil 21-iyulda (hijriy 194-yil) tug‘ilgan. Otasi Ismoil ilmli kishi bo‘lgan va farzandining tug‘ilgan sanasini yozib qo‘ygan; u erta vafot etgach, bolani onasi tarbiyalagan. U o‘n yoshidan hadislarni yod ola boshlagan. 825-yilda, o‘n olti yoshida, onasi va akasi Ahmad bilan Hijozga borib, o‘sha yerda olti yil yashagan, keyin Damashq, Qohira, Basra, Kufa va Bag‘dodda bo‘lgan. Darslikda aytilishicha, u taxminan olti yuz ming hadisni bilgan. Buxoro amiri uni saroyda o‘z kitoblarini o‘qib berishga chaqirganda, u rad etgan va shahardan chiqib ketishga majbur bo‘lgan; Samarqand tomon yo‘l olib, Xartang qishlog‘ida 870-yil 31-avgustda (hijriy 256-yil) 60 yoshida vafot etgan va shu yerda dafn qilingan.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
O‘rganishga ishtiyoqli o‘quvchi har kuni qiyinchilikka qaramay yangi narsani o‘rganishga vaqt ajratadi. Muntazam mehnat unga bilim beradi.
Kim ishlatadi
Tadqiqotchilar, talabalar va hunarmandlar bilimga erishish uchun muntazam, sabr bilan ishlaydi.
Bugun sinab ko‘ring
Bugun beshta daqiqani yangi bir narsani o‘rganishga ajrating.
Namunalar
Misol: hayot yo‘lini yaxlit ko‘rish uchun tartib tuzamiz: Buxoro (tug‘ilish) – o‘n yosh (hadis yodlash) – 825 (Hijoz) – boshqa shaharlar – 863–868 Nishopur – 870 Xartang. Bu tartib voqealarni chalkashtirmaslikka yordam beradi.
Misol: amirning taklifini rad etishi uning mustaqil fikrini ko‘rsatadi. Darslikka ko‘ra, u ilmni hukmdor eshigiga olib bormaslik tarafdori bo‘lgan; bu qaror unga shahardan ketishga sabab bo‘lgan.
Sinfda faoliyat
Juftlikda yuqoridagi tartibni chizma qilib chizing va har bir bosqichga yil yoki yosh yozing. Keyin biri aytadi, ikkinchisi sanani tekshiradi.
Mashq
1
Imom al-Buxoriy qayerda va qachon tug‘ilgan?
Buxoroda, 810-yilda (21-iyulda).
2
Uning hayotidagi uch shaharni ayting.
Masalan: Buxoro, Damashq, Bag‘dod (yoki Qohira, Basra, Kufa, Nishopur).
3
U vafot etgan yilda necha yoshda edi? Hisoblab ayting.
Darslikka ko‘ra 60 yoshda (810 dan 870 gacha).
4
Nima uchun amirning taklifini rad etishi muhim voqea sanaladi?
Chunki u ilm va hokimiyat o‘rtasidagi masofani saqlagan; shu sabab Buxorodan ketishga majbur bo‘lgan.