☰ Mundarija · Adabiyot

Sharof Boshbekov va «Temir xotin»

Darslar 44–45 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashri. «O‘zbekiston» NMIU, Toshkent, 2019
44

Sharof Boshbekov

Darslik: 257–258-betlar
MaqsadSharof Boshbekovning ijodiy yo‘li va o‘z hayoti haqidagi hikoyasidan uning dramaturgga aylanishini tushuntirish, asarlarini sanash.
Yangi so‘zlar
dramaturg · dramatist, playwrightsahna asari · stage workssenariy · film scriptyumor · humour
Tushuntirish

Sharof Boshbekov 1951-yilda tug‘ilgan; adabiyotga XX asrning 70-yillarida kirib kelgan va badiiy adabiyotning eng murakkab turi hisoblangan dramaturgiyada ijod qiladi. Uning «Taqdir eshigi», «Tikansiz tipratikanlar», «Eski shahar gavroshlari», «Eshik qoqqan kim bo‘ldi?», «Temir xotin», «Tushov uzgan tulporlar», «Charog‘bonlar», «Tentak farishtalar» kabi sahna asarlari bosilgan. U o‘z ssenariysi bo‘yicha «Masxaraboz» filmini rejissorlik qilgan, «Charxpalak» teleserialini yaratgan, bir qancha filmlarga ssenariy yozgan. «O‘zim haqimda» hikoyasida yozuvchi oilasida san’at bilan shug‘ullangan hech kim bo‘lmaganini, qishloq maktabida ashula darsi boshqa fanlar o‘rnini bosganini va shu sabab artistlik oliygohiga kirganini aytadi. Aktyor sifatida tomoshabin ko‘pligidan mast bo‘lib yurgan, keyin aktyorlar birovning so‘zini aytishini anglab, o‘zi yoza boshlagan. Qadimgi yunon va jahon dramalarini o‘qib, ilk asarlari «o‘risbashararoq» chiqqanini tan oladi va milliy tomonga qaytish uchun ko‘p mehnat qilgan. Uning eng sevgan quroli — yumor: jiddiy gapni kulgili vaziyat va so‘z o‘yini bilan aytadi.

Namunalar
Misol: Boshbekov avval yunon va jahon dramaturgiyasini o‘qib, keyin milliy zaminga qaytganini aytadi; bu – o‘rganish va o‘zlikka qaytish yo‘li. Boshqa adabiyotdan o‘rganish foydali, ammo o‘z hayoti va tilini qoldirmaslik kerak.
Misol: yumorning vazifasi ikki xil: asarni qiziqarli qilish va jiddiy fikrni yengillashtirib yetkazish. Shuning uchun fojiali voqea ham kulgi bilan aytilishi mumkin.
Sinfda faoliyat

Boshbekovning «aktyor – dramaturg» yo‘lini o‘z so‘zlaringizda 4 gapda yozing. Keyin o‘zingiz yoqtirgan bir kulgili filmni yoki sahna asarini eslang va undagi hazil qanday jiddiy fikrni yashirganini ayting.

Mashq
1
Boshbekov qaysi janrda ijod qiladi va uning ikkita sahna asarini ayting.
2
U qaysi teleserialni yaratgan?
3
Nima uchun u aktyorlikdan dramaturgiyaga o‘tgan?
4
«O‘risbashararoq» ilk asarlar nimani bildiradi va yozuvchi nima qildi?