☰ Mundarija · Adabiyot

Shekspir va «Hamlet» fojiasi

Darslar 47–48 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashri. «O‘zbekiston» NMIU, Toshkent, 2019
47

Uilyam Shekspir

Darslik: 291–293-betlar
MaqsadUilyam Shekspirning hayot yo‘li (1564–1616), asarlari va «Hamlet»ning o‘rnini tushuntirish; uning ijodi haqidagi ma’lumotlarning to‘liq emasligini anglash.
Yangi so‘zlar
Shekspir · Shakespeare«Globus» teatri · the Globe theatretragediya (fojia) · tragedysonet · sonnet
Tushuntirish

Uilyam Shekspir 1564-yil 23-aprelda Angliyaning Stratford shahrida tug‘ilgan; otasi Jon shaharda turli lavozimlarda ishlagan, onasi Meri kambag‘allashgan dvoryanning qizi edi. U shahar maktabida tahsil olgan. 1582-yilda Enn Xatauey ismli qizga uylangan, uchta farzandi tug‘ilgan. 1592-yilda Londonga borib, teatrda aktyorlik qilgan; 1593-yilda «Venera va Adonis» dostonini, keyin «Lukresiya»ni nashr ettirgan. Londonda «Globus» teatri 1599-yilda qurilgan (darslikda 1598-yil ko‘rsatilgan), Shekspir uning hissadorlaridan biri edi; 1603-yilda qirol Yakov truppani o‘z himoyasiga olgan. U 1612-yilda ona shahriga qaytgan va 1616-yilning 23-aprelida vafot etgan. Ijodiy umrida o‘ttiz olti dramatik asar, 154 sonet va bir necha doston yozgan; pyesalarining aksariyati vafotidan yetti yil o‘tib, 1623-yilda chop etilgan. «Hamlet» (1601), «Otello», «Makbet», «Qirol Lir», «Romeo va Juletta» kabi fojialar va «Yoz kechasidagi tush», «Venetsiya savdogari» kabi komediyalari dunyo sahnalaridan tushmaydi. «Hamlet»ni 1930-yillarda Cho‘lpon o‘zbekchaga o‘girgan, Jamol Kamol esa asliyatdan tarjima qilgan. Darslik Shekspir hayoti haqida ma’lumot kamligi va ba’zi asarlar muallifligi haqida bahslar borligini ham qayd etadi.

Namunalar
Misol: Shekspirning aktyor bo‘lgani uning pyesalarida sahna imkoniyatlarini yaxshi hisobga olishiga yordam bergan bo‘lishi mumkin. Darslik buni taxmin sifatida bildiradi.
Misol: 1599-yilda noshir turli shoirlar she’rlariga Shekspirning to‘rt sonetini qo‘shib, hammasini uning nomi bilan chiqargan – bu muallifligi haqidagi bahslarga bir sabab. Mashhurlik qalbaki nashrlarni ham keltirib chiqargan.
Sinfda faoliyat

Shekspir hayotidan 1564, 1582, 1592, 1599, 1603, 1616, 1623 sanalarini vaqt chizig‘iga joylab, har bir sanaga bitta qisqa izoh yozing.

Mashq
1
Shekspir qachon va qayerda tug‘ilgan?
2
Uning ikkita fojiasi va ikkita komediyasini ayting.
3
Shekspir pyesalarining ko‘pchiligi qachon chop etilgan va nima uchun bu g‘alati?
4
Nima uchun Shekspir hayoti haqida ma’lumot kam bo‘lishi uning ijodini o‘rganishga ta’sir qiladi?