Qo‘qon xonligida davlat boshqaruvi va harbiy ish

Olimxon 1805-yilda xonlikda birinchi bo‘lib taxminan 10 ming kishilik muntazam qo‘shin (navkariya) tuzdi, uning asosini tog‘li tojiklar tashkil etgan; Umarxon davrida soni 12 minggacha yetdi, Xudoyorxon esa Usmonli davlatidan miltiq olib keltirdi va nisbatan zamonaviy to‘pchi qo‘shin tuzdi. Muntazam qo‘shin bilan birga qilquyruq, qoraqozon va qoracherik kabi nomuntazam qo‘shinlar yordamchi bo‘linma sifatida saqlandi; XIX asrning 30–40-yillarida jami taxminan 30 ming askar bor edi. Qo‘shin sipoh (otliq), to‘pchi, sarboz (piyoda) va saralangan maxsus bo‘limdan iborat edi; navkarlik otadan o‘g‘ilga o‘tgan, oilada yagona erkak bo‘lsa, u xizmatga chaqirilmagan. Oliy lavozimlar: mingboshi, amiri lashkar, qo‘shbegi, botirboshi, qal’abon, to‘pchiboshi, to‘qsoba, pansodboshi; jangdan oldin qo‘shin ilg‘or, maymana (o‘ng qanot), maysara (chap qanot) va markazga bo‘lingan. Harbiy xarajatlar uchun «miltiq puli» solig‘i joriy etilgan; kitobga ko‘ra yuzboshiga yiliga 147 kumush tanga, oddiy askarga 43 tanga to‘langan. Qal’alar uch guruhga bo‘lingan: yirik markazlardagi (Toshkent, Marg‘ilon, Qo‘qon, Andijon, Namangan), mahalliy hokimlikdagi (Turkiston, Chimkent, Avliyoota, O‘ratepa, Pishpak, Oqmasjid) va yo‘llar bo‘ylab kichik qal’alar; zobitlar tayyorlaydigan harbiy bilim yurti bo‘lmagan, tayyorgarlik darajasi past edi.