2-amaliy ish. «Oltingugurt» mavzusi bo‘yicha tajribaviy masalalar yechish
Bu amaliy ishda sulfat kislota, sulfatlar va sulfidlar bo‘yicha masalalar yechiladi. Sulfat kislotani aniqlash uchun BaCl₂ ishlatiladi: H₂SO₄ + BaCl₂ → BaSO₄↓ + 2HCl, oq cho‘kma kislotada erimaydi. Rux bilan suyultirilgan H₂SO₄ vodorod beradi: Zn + H₂SO₄ → ZnSO₄ + H₂; konsentrlangan kislota esa oksidlovchi sifatida SO₂ (zaharli) beradi, shuning uchun bu tajriba faqat o‘qituvchi tomonidan, shamollatish shkafida ko‘rsatiladi. CaCl₂, Na₂S va K₂SO₄ solingan uchta probirkani ajratishda AgNO₃ (CaCl₂ da oq cho‘kma), BaCl₂ (K₂SO₄ da oq cho‘kma) va qo‘rg‘oshin tuzi (Na₂S da qora PbS) ishlatiladi. Na₂S ga kislota qo‘shilmaydi: zaharli H₂S chiqadi. Al₂(SO₄)₃ dan AlCl₃ olish uchun BaCl₂ qo‘shiladi: Al₂(SO₄)₃ + 3BaCl₂ → 3BaSO₄↓ + 2AlCl₃, cho‘kma filtrlanadi. Barcha ishlar ko‘zoynak, qo‘lqop, xalat bilan, o‘qituvchi nazoratida, oz miqdor bilan bajariladi; bariy va qo‘rg‘oshin tuzlari zaharli, hech narsa hidlanmaydi va tatilmaydi; chiqindi maxsus idishga yig‘iladi.
«Tajriba rejasi»: har bir masala uchun jadval: maqsad — reaktiv — kutilgan natija — tenglama — xavf. Tajribani o‘qituvchi ko‘rsatadi (yoki video), siz kuzatib jadvalga yozasiz. Yakunda: qaysi reaksiya zaharli gaz beradi va nima uchun uni faqat shamollatish shkafida bajaramiz?