Galogenlarning davriy sistemadagi o‘rni. Atom tuzilishi
Galogenlar — ftor F, xlor Cl, brom Br, yod I va astat At; ular VII guruh bosh guruhchasida joylashgan, tashqi qavatida 7 ta elektron bor. Shu sababli ular bitta elektron biriktirib, –1 oksidlanish darajasini namoyon qiladi; ftor barcha birikmalarda –1, xlor, brom va yod esa kislorodli birikmalarda +1 dan +7 gacha bo‘ladi. Erkin holda ular juda faol, tabiatda faqat birikmalar holida uchraydi: CaF₂ (plavik shpati), NaCl va KCl, NaBr, KI va boshqalar. Ftordan yodga o‘tgan sari atom radiusi ortadi, moddaning rangi to‘qlashadi, agregat holati gazdan suyuqlikka va qattiq moddaga o‘zgaradi, qaynash va suyuqlanish haroratlari oshadi: ftor och-sariq gaz, xlor sarg‘ish-yashil gaz, brom qizg‘ish-qo‘ng‘ir suyuqlik, yod qoramtir-kulrang kristall. Oksidlovchilik xossasi F₂ dan I₂ ga kamayadi, shuning uchun faolroq galogen kamroq faolini tuzidan siqib chiqaradi: Cl₂ + 2KBr → 2KCl + Br₂. Yod qizdirilganda suyuqlanmasdan binafsha bug‘ga aylanadi — bu sublimatsiya. Galogenlarning bug‘lari zaharli, ularni hidlash mumkin emas.
«Galogen zinapoyasi»: qog‘ozga F, Cl, Br, I ni yuqoridan pastga yozing, yoniga rangi, holati va oksidlovchilik kuchini strelka bilan belgilang. Ushbu zinapoyada qaysi galogen qaysi birini siqib chiqarishini strelkalar bilan ko‘rsating. Hech qanday moddaga tegilmaydi.