ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

O‘qqa nisbatan simmetriya

Darslar 15–16 · 2 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
16

Simmetriya o‘qiga ega bo‘lgan shakllar

Darslik: 56–60-betlar
MaqsadSimmetriya o‘qiga ega shakllarni va ularning o‘qlari sonini aniqlash.
Yangi so‘zlar
simmetrik shakl · symmetric figureo‘rta perpendikulyar · perpendicular bisectorburchak bissektrisasi · angle bisectormuntazam ko‘pburchak · regular polygon
Tushuntirish

Shakl biror l to‘g‘ri chiziqqa nisbatan o‘ziga-o‘zi simmetrik bo‘lsa, l uning simmetriya o‘qi deyiladi va shakl o‘q simmetriyasiga ega bo‘ladi. Shakl bitta, ikkita, uchta va hatto cheksiz ko‘p o‘qqa ega bo‘lishi mumkin. Kesma o‘zining o‘rta perpendikulyariga nisbatan simmetrik. Teorema: burchak bissektrisasi yotgan to‘g‘ri chiziq shu burchakning simmetriya o‘qidir. Shundan teng yonli uchburchakning uchidagi burchak bissektrisasi yotgan to‘g‘ri chiziq uning simmetriya o‘qi ekani kelib chiqadi; teng tomonli uchburchakning uchta, muntazam oltiburchakning oltita o‘qi bor. Aylananing markazidan o‘tuvchi har bir to‘g‘ri chiziq uning simmetriya o‘qidir.

ABC
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Muntazam sakkizburchak shaklidagi plitka yoki bezakning 8 ta simmetriya o‘qi bor: 4 tasi qarama-qarshi uchlar orqali, 4 tasi qarama-qarshi tomonlarning o‘rtalari orqali o‘tadi.

Kim ishlatadi

Gilam to‘quvchi va naqqosh simmetrik naqshlar yaratadi, tikuvchi chap va o‘ng yenglarni bir-birining aksi sifatida bichadi, bog‘bon simmetrik gulzor rejalashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Kvadrat qog‘ozni tomonlari va diagonallari bo‘ylab buklab, simmetriya o‘qlarini toping. Nechta bukish yo‘li kvadratni ikki teng bo‘lakka ajratadi?

Namunalar
ABCD
Kvadratning 4 ta simmetriya o‘qi bor: ikkitasi qarama-qarshi tomonlar o‘rtalaridan, ikkitasi diagonallar bo‘ylab o‘tadi.
ABCD
ABC teng yonli uchburchakda AB = BC; B burchak bissektrisasi BD simmetriya o‘qi. Unda A va C bir-biriga o‘tadi, shuning uchun ∠A = ∠C.
Sinfda faoliyat

«Harflar simmetriyasi»: bosma harflar (A, B, H, M, T, Z, …) ichidan simmetriya o‘qiga ega bo‘lganlarini topib, o‘qlarini chizing.

Mashq
1
Muntazam oltiburchakning nechta simmetriya o‘qi bor?
2
Muntazam beshburchakning nechta simmetriya o‘qi bor?
3
Kvadrat bo‘lmagan to‘g‘ri to‘rtburchakning nechta simmetriya o‘qi bor?
4
Teng yonli uchburchakda uchidagi burchak bissektrisasi yotgan to‘g‘ri chiziq nima uchun A uchni C uchga o‘tkazadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliRobot uchun yorug‘lik datchigiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →