Fales teoremasi tatbiqiga doir masalalar
Ikki kesmani bitta uzunlik birligida o‘lchab, chiqqan sonlarni bir-biriga bo‘lsak, ularning nisbatini olamiz; u bir kesma ikkinchisidan necha marta uzun yoki qisqaligini bildiradi. Birlikni almashtirsak (masalan, sm o‘rniga mm), ikkala son bir xil marta o‘zgaradi, shuning uchun nisbat o‘zgarmay qoladi. Agar AB : BC = A1B1 : B1C1 bo‘lsa, AB, BC kesmalar A1B1, B1C1 kesmalarga proporsional deyiladi. Teorema: burchakning ikki tomonini ikkita parallel to‘g‘ri chiziq kesib o‘tsa, tomonlarda hosil bo‘lgan kesmalar proporsional bo‘ladi; masalan, uchi O bo‘lsa, OA : OB = OC : OD. Uchburchakda burchak bissektrisasi qarshi tomonni shunday ikki bo‘lakka ajratadiki, ularning nisbati qolgan ikki tomon nisbatiga teng.
Ikki jamoa 48 m arqonni 5 : 7 nisbatda bo‘ladi. Bir ulush 48 : 12 = 4 m, demak bo‘laklar 20 m va 28 m, yig‘indisi 48 m. Nisbat birlikka bog‘liq emas: santimetrda ham xuddi shunday.
Xaritachi masshtab bo‘yicha masofani hisoblaydi, oshpaz va ustalar aralashmani nisbatda tayyorlaydi, tikuvchi bichim chizmasini kattalashtiradi.
24 cm li qog‘oz tasmani 3 : 5 nisbatda bo‘ling. Bo‘laklarni hisoblab, chizg‘ich bilan belgilab tekshiring.
«Proporsiya zanjiri»: jamoalar proporsiya qismlari yozilgan kartochkalarni to‘g‘ri tartibda joylashtirib, kesmalar proporsiyasini tuzadi.