ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Trapetsiya va teng yonli trapetsiya

Darslar 10–11 · 2 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
11

Teng yonli trapetsiyaning xossasi

Darslik: 32–33-betlar
MaqsadTeng yonli trapetsiyaning asosidagi burchaklari tengligi va balandlik ajratadigan kesmalarni bilish.
Yangi so‘zlar
teng yonli trapetsiya · isosceles trapezoidkatta asos · larger basekichik asos · smaller baseo‘tmas burchak · obtuse angle
Tushuntirish

Teng yonli trapetsiyaning asosidagi burchaklari teng: ∠A = ∠D va ∠B = ∠C. Isbotda B va C uchlaridan katta asosga balandliklar tushiriladi; hosil bo‘lgan ikki to‘g‘ri burchakli uchburchak gipotenuza va kateti bo‘yicha teng. Katta asos AD = a, kichik asos BC = b bo‘lsin. O‘tmas burchak uchidan katta asosga tushirilgan balandlik katta asosni uzunliklari (a − b) : 2 va (a + b) : 2 bo‘lgan ikki kesmaga ajratadi. Teng yonli trapetsiyaning diagonallari ham teng. Burchaklaridan bittasi ma’lum bo‘lsa, qolganlarini darhol topish mumkin.

b(a − b) : 2(a − b) : 2ABCDHK
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Duradgor tengyonli trapetsiya shaklidagi tokcha kesadi: asoslari 40 cm va 100 cm. Balandlik asos burchagidan (100 − 40) : 2 = 30 cm masofada tushadi — shu o‘lcham bo‘yicha kesish chizig‘i belgilanadi.

Kim ishlatadi

Duradgor simmetrik detalni belgilaydi, tikuvchi yubka bo‘laklarini bichadi, dizayner tengyonli shakllar bilan naqsh yaratadi.

Bugun sinab ko‘ring

Katakli qog‘ozda asoslari 4 va 10 katak bo‘lgan tengyonli trapetsiya chizing. Balandlik asosdan nechta katak uzoqda tushishini avval hisoblab, so‘ng sanab tekshiring.

Namunalar
10 sm7 sm17 smABCDH
Teng yonli trapetsiyaning asoslari 10 sm va 24 sm. Balandlik katta asosni (24 − 10) : 2 = 7 sm va (24 + 10) : 2 = 17 sm li kesmalarga ajratadi.
65°115°115°65°ABCD
Teng yonli trapetsiyaning o‘tmas burchagi 115°. Asosidagi burchaklar teng, demak burchaklari 65°, 65°, 115°, 115°.
Sinfda faoliyat

«Simmetrik trapetsiya»: qog‘ozdan teng yonli trapetsiya yasab, o‘rtasidan buklang; ikki yarmi ustma-ust tushishini kuzating.

Mashq
1
Teng yonli trapetsiyaning asoslari 8 sm va 20 sm. Balandlik katta asosdan ajratadigan kichik kesma necha sm?
2
Shu trapetsiyada balandlik ajratgan katta kesma necha sm?
3
Teng yonli trapetsiyaning o‘tmas burchagi 128°. O‘tkir burchagi necha gradus?
4
Nima uchun teng yonli trapetsiyaning asosidagi burchaklari teng?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliShkaf eshigi indikatoriHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →