ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Ko‘pburchak yuzi va tayanch masalalar

Darslar 26–27 · 2 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
27

Masalalar yechish

Darslik: 89–90-betlar
MaqsadYuzga doir tayanch masalalarni bilish va ularni qo‘llash.
Yangi so‘zlar
tayanch masala · support problemdiagonallar kesishgan nuqta · intersection point of the diagonalsumumiy asos · common baseteng balandlik · equal altitude
Tushuntirish

Tayanch masalalar boshqa masalalarni yechishda tez-tez ishlatiladigan tayyor natijalardir. 1) To‘rtburchak ABCD ning diagonallari O nuqtada kesishsa, S(AOB) · S(COD) = S(BOC) · S(DOA). 2) AD va BC asosli trapetsiyada S(AOB) = S(COD): ABD va ACD uchburchaklar asosi va balandligi umumiy, ularning umumiy qismi AOD ni ayirsak teng qismlar qoladi. 3) Parallelogrammning asosi va balandligiga teng asos va balandlikka ega uchburchakning yuzi parallelogramm yuzining yarmiga teng. Umumiy qoida: asosi va balandligi bir xil uchburchaklarning yuzi teng.

S₁S₂S₃S₄ABCDO
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ikki qo‘shni uchburchak uchastkalarni solishtirmoqda. Ikkalasining asosi yo‘l bo‘ylab 20 m, qarama-qarshi uchlari yo‘lga parallel chiziqda, undan 9 m uzoqda. Uchlar qayerda turmasin, har birining yuzi 20 · 9 : 2 = 90 m².

Kim ishlatadi

Yer o‘lchovchi chegarani yuzni o‘zgartirmasdan siljitadi, me’mor shaklni o‘zgartirib, maydonni saqlab qoladi, tadqiqotchi murakkab yuzlarni oddiylariga keltiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Katakli qog‘ozda ikki parallel chiziq orasi 5 katak bo‘lsin. Pastki chiziqda 4 katakli asos olib, tepada uch xil nuqtani uchi qilib uchta uchburchak chizing. Hammasining yuzi 10 katakmi?

Namunalar
6412?ABCDO
Qavariq to‘rtburchakda S(AOB) = 6, S(BOC) = 4, S(COD) = 12. Unda S(DOA) = 6 · 12 : 4 = 18.
14 sm6 smABCDEH
Parallelogrammning asosi 14 sm, balandligi 6 sm: yuzi 84 sm². Shu asos va balandlikli uchburchak yuzi 84 : 2 = 42 sm².
Sinfda faoliyat

«Teng yuzlar»: katakda trapetsiya chizib, diagonallari bilan to‘rtta uchburchakka ajrating va yon tomonlarga yopishgan ikki uchburchak yuzini sanab solishtiring.

Mashq
1
Qavariq to‘rtburchakda S(AOB) = 8, S(BOC) = 6, S(COD) = 12. S(DOA) ni toping.
2
AD va BC asosli trapetsiyada S(AOB) = 17. S(COD) ni toping.
17?ABCDO
3
Parallelogrammning yuzi 90 sm². Asosi va balandligi shunday bo‘lgan uchburchak yuzi necha sm²?
4
Nima uchun trapetsiyada yon tomonlarga yopishgan ikki uchburchakning yuzlari teng?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMuzlamaydigan zina uchun iliq plastinaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →