ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Yuz haqida tushuncha va yuzni o‘lchash

Darslar 19–20 · 2 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
20

Yuzni o‘lchash

Darslik: 72–73-betlar
MaqsadYuz o‘lchov birliklarini, kvadrat yuzini va kvadrat ildiz tushunchasini bilish.
Yangi so‘zlar
yuz birligi · unit of areakvadrat ildiz · square rootar (sotix) · are (sotix)gektar · hectare
Tushuntirish

Yuz birligi sifatida tomoni uzunlik birligiga teng kvadrat olinadi: mm², cm², dm², m², km². Teorema: tomoni a bo‘lgan kvadratning yuzi S = a² ga teng. Katta ekin maydonlari gektar, kichikroq yer maydonlari ar (sotix) bilan o‘lchanadi: 1 ar = 100 m², 1 ga = 100 ar = 10 000 m². Kvadratning yuzi S ma’lum bo‘lsa, uning tomoni kvadrati S ga teng musbat son, ya’ni a = √S; bu amal kvadratga ko‘tarishga teskari. Masalan, √100 = 10, chunki 10² = 100. Kvadrat tomoni 2 marta ortsa, yuzi 4 marta ortadi, chunki (2a)² = 4a².

aaABCD
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab hovlisidagi kvadrat maydonning tomoni 20 m. Yuzi 20 · 20 = 400 m², buni 4 ar deb ham aytish mumkin. Mos birlik katta uchastkalar haqida gapirishni osonlashtiradi.

Kim ishlatadi

Dehqon yer yuzini ar va gektarda hisoblaydi, yer o‘lchovchi uchastkalar chegarasini yuz bilan yozadi, qurilish ustasi xona yuzini kvadrat metrda aniqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinf xonasining yuzini kvadrat metrda taxmin qiling: poldagi qadamlar yoki plitkalar sonidan foydalaning. Uzunlik va enini ko‘paytirib javobni yozing.

Namunalar
13 smABCD
Kvadratning perimetri 52 sm. Tomoni 52 : 4 = 13 sm, yuzi 13² = 169 sm².
200 m50 mABCD
To‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi maydon 200 m × 50 m. Yuzi 10 000 m², ya’ni 1 ga.
Sinfda faoliyat

«Kvadratchalar»: 1 sm li kvadratchalardan 3 × 3, 4 × 4 va 5 × 5 kvadrat yig‘ib, yuzlarini hisoblang va a² bilan solishtiring.

Mashq
1
Kvadratning tomoni 13 sm. Yuzi necha sm²?
2
Kvadratning yuzi 144 sm². Tomoni necha sm?
3
Maydon 40 m × 25 m. Yuzi necha ar?
4
Nima uchun kvadrat tomoni 2 marta ortsa, yuzi 4 marta ortadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQoshiqli plafon: kutubxona burchagi uchun LED chiroqHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →